Susurluk havzası kocaçay deltası sulak alanının izlenmesi ve haritalanması

Sulak alanlar, doğal veya yapay yollarla oluşabilen, hidrolojik bakımından karmaşık yapıdaki özgün ekosistemlerdir. Hem karasal hem de sucul ekosistemlerin özelliklerini barındıran bu karmaşık yapıları, sulak alanların kesin ve net olarak tanımlanmasını zorlaştırmaktadır. Mevcut fonksiyonları ve değerleri yeterince bilinmediğinden yıllar boyunca önemli tahribatlara maruz kalmış sulak alan ekosistemlerinin yıllar içinde bilimsel araştırmalara konu olması ve korunmalarının uluslararası ölçekte önem kazanması bu alanların kesin ve net olarak tanımlanması ve izlenmesi ihtiyacını doğurmuştur. Çalışma alanı olarak belirlenen Bursa ili Karacabey ve Mudanya ilçelerine sınırı olan Kocaçay Deltası Sulak Alanı, hem bulunduğu konum hem de longoz ormanlarına ev sahipliği yapması bakımından toprak yapısı ve doğal kaynaklar açısından oldukça elverişli bir yapıya sahiptir. Bu nedenle de yıllar içinde geçirdiği değişimin izlenmesi önem arz etmektedir. Bu amaçla uydu görüntüleri ve amenajman planı verilerinden faydalanarak Kocaçay Deltası Sulak Alanı ve çevresine ilişkin alansal değişimler ile çalışma periyoduna ait meteorolojik veriler incelenmiştir. Çalışmamızda 2003-2017-2022 yıllarına ait Landsat 5 TM, Landsat 7 ETM+ ve Landsat 8 OLI uydu görüntüleri ile meteorolojik yıllar göz önünde bulundurulmak suretiyle çalışma alanının kontrollü sınıflandırma işlemi gerçekleştirilmiştir. Yapılan sınıflandırma sonucunda uydu görüntülerinden yola çıkılarak orman, ziraat, su ve açıklık alanlar ile ilgili değişimler izlenmiştir. Ayrıca 2003 ve 2017 yıllarına ait orman amenajman planları da incelenerek arazi örtüsü değişiminin farklı yıllara ait sonuçları karşılaştırmalı olarak ortaya konmuştur. Uydu verilerine göre 19 yılda (2003-2022) meydana gelen değişimin ziraat alanlarında % 65.7 ve orman alanlarında % 5.7 azalma; açıklık alanlarda % 56.2 ve su alanlarında % 11.0 artma şeklinde gerçekleştiği tespit edilmiştir. Amenajman planlarına göre ise 14 yılda (2003-2017) meydana gelen değişimin ziraat alanlarında % 7.1, orman alanlarında % 9.1 ve su alanlarında % 0.7 azalma; açıklık alanlarda % 13.6 artma şeklinde gerçekleştiği tespit edilmiştir. Karşılaştırma yapıldığında, amenajman planınına göre 2003 yılı uydu görüntüsündeki orman alanının %25,6, ziraat alanının %19,3 ve su alanının %53,7 fazla olduğu; açıklık alanın ise %32,5 az olduğu tespit edilmiştir. 2017 yılında ise yine amenajman planınına göre uydu görüntüsündeki orman alanının %23, açıklık alanın %5,3 ve su alanın da %69,5 fazla olduğu; ziraat alanının ise %72,3 az olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak 2003-2017 yıllarındaki amenajman plan verilerinde su yüzey alanlarının % 0,72 oranında değiştiği ancak uydu görüntülerinde su yüzey alanlarının plan alanlarına göre %62 fazla olduğu görülmektedir. Uydu görüntülerinin mayıs ayında çekilmiş olması, alan içerisinde bulunan su basar ormanlarında kış aylarında meydana gelen yağışın fazlalığı ve yeterli buharlaşmanın olmaması bu durumun sebepleri olarak gösterilebilir. Çalışma alanına ait ortaya çıkan sonuçların benzer alanlarda yapılacak çalışmalara ışık tutması beklenmektedir.