Süt sığırcılığı işletmelerinde kapasite kârlılık ilişkisi: Tokat ili örneği

Bu araştırmanın amacı Tokat ilinde süt sığırcılığı faaliyetinde kapasite ile kârlılık arasındaki ilişkilerin belirlenmesidir. Araştırmada 111 işletme ile yapılan anketlerden elde edilen veriler kullanılmıştır. İncelenen işletmelerde işletme başına ortalama hayvan varlığı 41.22 BBHB olarak tespit edilmiştir. İşletmelerde ortalama ahır kapasitesi 61.5 baş, kapasite kullanım oranı %43.6 olarak tespit edilmiştir. İşletmelerde bitkisel üretimden elde edilen gelirin işletmelerde kullanım oranı %58.50 olarak hesaplanmıştır. İşletmelerin gelir kalemleri arasında süt geliri (%45.57), envanter artışı (%21.72) ve hayvan satış gelirleri (%16.95) ve gider kalemleri arasında satın alınan yem masrafı (%34.43), işletmeden kullanılan yem masrafı (%21.26) ile aile işgücü karşılığı (9.91) önemli yer tutmaktadır. İşletmelerin ortalama net kârı -71 595.04 TL ve brüt kârı -15 167.54 TL olarak hesaplanmıştır. Süt sığırcılığı üretim faaliyetinin toplam giderler ve değişken giderler dikkate alındığında kârlı olmadığı belirlenmiştir. İşletmelerin sabit sermaye varlıkları ve aile işgücünü değerlendirerek üretime devam ettikleri saptanmıştır. Süt maliyeti ile ilgili toplam ve değişken giderler dikkate alındığında süt maliyetinin süt satış fiyatının üzerinde olduğu belirlenmiştir. Bunun yanında gerçek giderlere göre yapılan analizlerde ise süt maliyetinin süt satış fiyatının altına düştüğü saptanmıştır. Yapılan ki-kare analizlerine göre işletmecilerin eğitim durumu, birliklere üyelik durumu, son beş yıldaki hayvan varlıklarındaki değişim ve aile fertlerinin gelecek yıllarda süt sığırcılığına devam etme durumu ile işletme kapasiteleri arasında anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur.