Süt sığırlarının beslenmesinde rasyon enerji ve protein kaynağı ile duş uygulamasının yüksek sıcaklık altında süt verim ve kompozisyonuna etkileri

Jüri : Prof. Dr. Hasan Rüştü KUTLU: Prof. Dr. Murat GÖRGÜLÜ: Prof. Dr. Kemal ÖZKÜTÜK: Prof. Dr. Behiç ÇOŞKUN: Yrd. Doç. Dr. A. Galip ÖNALBu çalışmada, süt sığırlarında sıcaklık stresine karşı yönetsel ve beslemeye dayalıtedbirlerin süt verim ve kompozisyonu ile bazı fizyolojik parametreler üzerine etkisiincelenmiş ve bu amaçla 2002 ve 2003 yıllarında 4x4 Latin Kare deneme deseninde, 2x2faktöriyel düzende 3 deneme yürütülmüştür. 2002 yılında yürütülen Deneme 1 ve Deneme2'de sırasıyla duş+fan uygulaması ve rasyonda korunmuş yağ kullanılması (kuru maddebazında %2.54) ile duş+fan uygulaması ve rasyonda balık unu kullanılması (kuru maddebazında %3.67) incelenmiştir. 2003 yılında yürütülen Deneme 3'de ise yalnızca beslemeyedayalı tedbirler göz önünde bulundurularak rasyonda soya yağı (kuru madde bazında %3.81)ve balık unu kullanılmasının (kuru madde bazında %3.67) etkileri araştırılmıştır.Deneme 1 ve Deneme 2'de hayvan materyalinin 9 saat hafif düzeyde, 7 saat ise ortadüzeyde sıcaklık stresine maruz kaldıkları saptanmıştır. Duş+Fan uygulaması her ikidenemede de rektal sıcaklık, deri sıcaklığı ve solunum sayısını azaltmıştır (P<0.05).Duş+Fan uygulaması Deneme 1'de süt veriminde 1.22 kg (P=0.17), Deneme 2'de ise 2.21kg (P=0.07) artış sağlamıştır. Rasyonda korunmuş yağ kullanılması yağa göre düzeltilmiş sütverimi ve yağ verimini (P<0.05) artırırken, süt verimi (P=0.15) ve yağ oranı (P=0.07)üzerinde artış eğilimine neden olmuştur. Rasyonda balık unu kullanılması süt veriminietkilemezken süt protein düzeyi ve toplam N içeriği (P=0.12) üzerinde artış eğilimine nedenolmuştur.Deneme 3'de hayvanların günün 14 saatini hafif düzeyde, 10 saatini ise orta düzeydesıcaklık stresine maruz kalarak geçirdikleri saptanmıştır. Rasyonda soya yağı kullanılmasırektal sıcaklık, solunum ve nabız sayısında sırasıyla 0.14ºC, 8.94 sayı/dakika ve 2.13sayı/dakika artışa neden olmuştur. Süt verimi bu muamele ile 1.04 kg (P<0.01) artarken, sütyağ oranı %18.27 oranında azalmıştır (P<0.05). Rasyonda balık unu kullanılması sütverimini etkilemezken canlı ağırlık kazancında (P=0.09) artış eğilimine neden olmuştur.Sonuç olarak, bu çalışmadan elde edilen bulgular, süt sığırlarında sıcaklık stresininolumsuz etkisini azaltmak için duş+fan uygulaması gibi yönetsel tedbirlerin beslemeyedayalı tedbirlere; beslemeye dayalı tedbirler arasında ise rasyonda yağ kullanımının balıkunu kullanımına nazaran daha etkili olabileceğini göstermiştir.Anahtar Kelimeler: Sıcaklık stresi, yağ, balık unu, duş+fan, serinletmeI