Süt verimliliğini maksimize eden faktörlerin istatistiksel optimizasyonu ve analizi

Bu tez, süt verimi ve kuru madde tüketimi üzerine etkili olan biyolojik ve çevresel faktörleri belirlemek ve bu faktörlerin hayvansal üretim üzerindeki etkilerini analiz etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Tezde, süt verimini etkileyen değişkenler arasında laktasyon süresi, gebelik gün sayısı, yaş, TMR kuru madde oranı ve çevresel faktörler (hava sıcaklığı, bağıl nem vb.) gibi unsurların önemli roller oynadığı belirlenmiştir. Regresyon analizleri sonucunda, TMR kuru madde oranındaki her %1'lik artışın süt verimini 0,9148 litre azalttığı, laktasyon sayısındaki her bir artışın ise günlük süt verimini 3,753 litre artırdığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, laktasyon gün sayısının artışının süt üretiminde düşüşe neden olduğu ve gebelik süresi uzadıkça süt veriminin azaldığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, hava sıcaklığının artmasıyla süt veriminde düşüş meydana geldiği ve bu durumun hayvanların metabolik stres yaşamasıyla ilişkili olabileceği değerlendirilmiştir. Kuru madde tüketimi açısından yapılan analizlerde, laktasyon süresi ve gebelik gün sayısının inek başına tüketilen kuru madde miktarını belirleyen en önemli değişkenler olduğu belirlenmiştir. Gebelik ilerledikçe kuru madde alımında azalma gözlenirken, TMR kuru madde oranındaki artışın tüketimi artırıcı etkisi olduğu tespit edilmiştir. İstatistiksel optimizasyon analizleri kapsamında, süt verimini maksimize ederken kuru madde tüketimini optimum seviyeye getirmek için en uygun bağımsız değişken değerleri belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, TMR kuru madde oranı için optimum değer %46,77, laktasyon sayısı için 5, laktasyon gün sayısı için 6, gebelik süresi için 230 gün, inek yaşı için 55,8 ay ve hava sıcaklığı için 20°C olarak hesaplanmıştır. Bağımlı değişkenlerin optimum değerleri ise günlük süt verimi için 61,145 litre, kuru madde tüketimi için ise 19,033 birim olarak belirlenmiştir. Modelin sunduğu tahmin aralıkları, gelecekteki gözlemler için referans noktaları sağlamış ve süt üretiminin belirli çevresel ve biyolojik faktörlerden güçlü bir şekilde etkilendiğini göstermiştir. Bu doğrultuda, süt üretiminde verimliliği artırmaya yönelik olarak besleme stratejilerinin optimize edilmesi ve çevresel koşulların en uygun düzeyde tutulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Tezde sunulan istatistiksel optimizasyon modeli, çiftlik yönetiminde daha verimli ve sürdürülebilir bir besleme stratejisi oluşturulmasına olanak sağlayarak, hem süt veriminin artırılmasını hem de kaynak kullanımının optimize edilmesini hedeflemektedir.