Bazi yeni 1,4-disübstitüepiperazin türevleri üzerine sentez ve aktivite çalişmalari

ÖZETGürdal, E. E., Bazı Yeni 1,4-Disübstitüepiperazin Türevleri Üzerine Sentez ve Aktivite Çalışmaları. Yeditepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Farmasötik Kimya Programı Doktora Tezi, İstanbul, 2012.Bu çalışmada, N-sübstitüe-4-[((4-sübstitüe)difenil)metil]piperazin-1-karboksamit/karbotiyoamit ve N-[sübstitüebenzoil/fenilsülfonil]-4-[((4-sübstitüe)-difenil)metil]piperazin yapılarına sahip kırk yedisi orijinal elli bir bileşik sentezlenmiştir. İn vitro sitotoksik aktiviteleri kamptotesin (pozitif kontrol) ve 5-florourasil (referans) ile karşılaştırılarak belirlenmiştir.Benzhidrilpiperazin, 4-klorobenzhidrilpiperazin ve 4,4'-diflorobenzhidril-piperazin türevleri, piperazin ve ilgili benzhidril klorürlerin bazik ortamda kaynatılmasıyla elde edilmiştir. Benzhidrilpiperazin türevlerinin, oda sıcaklığında, trietilamin varlığında, uygun izosiyanat, izotiyosiyanat, benzoil klorür ve sülfonil klorürlerle reaksiyonları ile bileşikler sentezlenmiştir.Bileşiklerin yapıları IR, 1H-NMR, 13C-NMR, kütle spektroskopileri, X-ışını kristallografisi ve elementel analizlerle aydınlatılmış, fiziksel özellikleri ve ince tabaka kromatografisinde Rf değerleri belirlenmiştir. İn vitro sitotoksik aktivite çalışmaları, sülforodamin B yöntemi ile meme kanseri (MCF-7), hepatoselüler karsinom (HUH-7) ve kolorektal karsinom (HCT-116) hücre hatlarına karşı yapılmıştır.HUH-7 hücre hattına karşı genel olarak 4-klorobenzhidrilpiperazin türevlerinin diğer türevlere göre daha yüksek etki gösterdiği gözlenmiştir. Bu hücre hattı için en etkin bileşik N-(4-siyanofenil)-4-[(4-klorofenil)(fenil)metil]piperazin-1-karboksamit (bileşik 25; IC50 = 1.29 mikromolar) olarak bulunmuştur.MCF-7 hücre hattına karşı en yüksek etkiyi 1-(4-bromobenzoil)-4-[bis(4-floro-fenil)metil]piperazin HCl (bileşik 36; IC50 = 2.21 mikromolar) göstermiştir.HCT-116 hücre hattına karşı en etkili bileşikler N-ter-butil-4-(difenilmetil)piperazin-1-karboksamit (bileşik 2; IC50 = 1.01 mikromolar) ve N-(4-siyanofenil)-4-[(4-klorofenil)(fenil)metil]piperazin-1-karboksamit (bileşik 25; IC50 = 1.81 mikromolar) olarak bulunmuştur.Anahtar kelimeler: Piperazin, 1-benzhidrilpiperazin, izosiyanat, izotiyosiyanat, benzoil klorür, sülfonil klorür, sitotoksik aktivite