Tâbiûn döneminde hadis rivayeti (75-135/694-753 yılları)

Sahâbîlerin daha çok doğal bir süreçle devam ettirdiği hadis rivayeti, önemli bir dönüm noktası olan tedvinle birlikte giderek sistemli bir yapı kazanmaya başlamıştır. Hadisleri kayıt altına alma ve sonraki nesle aktarma amacını taşıyan ve tâbiûn dönemine denk gelen tedvin faaliyeti, sistemli hadis rivayetinde geçiş sürecini yansıtan tartışmaları ve yapısal farklılaşmaları beraberinde getirmiştir. Tedvin öncesinde öne çıkan tâbiîler; soru sorulmadıkça hadis rivayet etmekten kaçınma, meclislerde farklı ilim dallarına ait bilgileri bir arada sunma, hadisleri yer yer fetva şeklinde nakletme ve az hadis rivayet etmeyi tercih etme gibi özelliklerle daha çok sahâbîlerin rivayet anlayışlarını sürdürmüşlerdir. Tedvin fikrine sahip olan küçük tâbiîlerde ise durum değişmiş, onlar hocalarından daha fazla hadis rivayet etmelerini istemiş, onlara kaynaklarını sormuş, hadislerin yazılmaması fikrine karşı çıkmışlardır. İlk aşamada hocaların tepkisine neden olan bu istekler, zamanla geçerli hâlegelmeye başlamış, böylece tâbiûn döneminin sonlarında özel meclislerde hadisleri tertipli olarak rivayet etme, doğrudan hadis rivayetine yer verme, çok daha fazla hadisin bir celsede ele alma ve yazma, hadislerin isnadlarıyla rivayet edilmesi gibi uygulamalar geçerlilik kazanmıştır. Ayrıca tâbiûn döneminde belli bir hocanın hadislerini öğrenen ve birkaç öğrenciye nakilde bulunmakla yetinen muksirûn râvi profilinin giderek yerini çok sayıda hocadan hadis öğrenen ve birçok öğrenciye nakilde bulunan müdevvin râvi profiline bırakması da hadis rivayetindeki değişimin takip edilebileceği bir özellik olmuştur. Diğer taraftan hadis rivayetinin tâbiûn döneminde hız kazanması; rivayet ağına yeni dâhil olan çok sayıda râvinin manen rivayet, tahammül-edâ yöntemleri ve güvenilirlik açısından araştırılmasını gerekli kılmış, bu hususların tespitine dair öncü adımlar ise tâbiûn döneminde atılmıştır.