Tahran'da II. pehlevi döneminde modernleşme ve mimarlık ortamı: Toplu konut yapıları

Modernleşmenin İran'da etkisi, çok farklı alanlarda farklı şekillerde gerçekleşmiştir. Siyaset, ekonomi, din, kültür, sanat ve mimarlıkta kendine has özellikleriyle ortaya çıkan modernleşme İran'da Kaçar döneminden (1789-1925) başlatılmaktadır. Bu dönemde İran'ın Avrupa ile ilişkisi İranlıları Batı resim ve süslemelerine aşina hale getirmiştir. Kaçar döneminin ardından kurulan ulusal devlet I. Pehlevi dönemine (1925-1941) karşılık gelmektedir. I.Pehlevi, İran toplumunun farklı katmanlarında ve ülkenin çeşitli bölgelerinde modernleşmenin gelişmesinde önemli bir role sahiptir. I. Pehlevi döneminin ardından başlayan II. Pehlevi döneminde (1941-1979) İran toplumunda ortaya çıkan sosyal ve kültürel değişimin yanı sıra, gündelik hayatın belirleyici aktörlerinden olan mimarlık alanında da büyük değişimler yaşanmıştır. Dönemde Batılı mimarlar modern yapılar tasarlamak üzere İran'a davet edilmiş ve yeniden inşa planları büyük bir hızla hayata geçirilmiştir. Birçok şehrin geleneksel dokusu önemli ölçüde değişmiş, ve yeni yapı tipolojileri ortaya çıkmıştır. Bu dönemde çelik, çimento ve cam gibi yeni yapı malzemelerinin kullanıldığı görülmektedir. Başkent Tahran bu değişimden her anlamda yoğun biçimde etkilenen bir kenttir. Dönemde kentte modernleşmenin etkisi önce kamu yapılarda, ardından sivil mimarlık yapılarında ve dini yapılarda kendini göstermiştir. İnşa edilen bu yapıların yanı sıra dönemde ilk kez Tahran'da toplu konut projelerinin hayata geçirildiği görülmektedir. Toplu konut projeleri önce Tahran'ın kuzeyinde, ardından şehrin diğer bölgelerinde gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada II. Pehlevi döneminde Tahran`da inşa edilen modern dönem kamu yapıları, sivil mimarlık yapıları (müstakil konutlar, çok katlı konutlar, toplu konut yapıları, kültür ve sanat yapıları, eğitim yapıları) ve dini yapılar incelenmiş, özellikle toplu konut yapıları üzerinde durularak üç toplu konut yerleşimine (ASP Kuleleri, Eskan Kuleleri, Ekbatan Kompleksi) odaklanılmıştır.