Taksirli suçlarda iştirak ve müşterek faillik

Taksirli suçlarda geniş faillik kabulü, bu alanda iştirak öğretisinin gelişimine en büyük engeldir. Failliğin zikredilen yorumu; özellikle mağdurun ve üçüncü kişilerin kasten müdahil olduğu nedensellikler açısından ciddi problemler yaratmaktadır. Bu durum, genel olarak tüm suçlarda dar fail kabulünden hareket edilmesini savunan görüşlerin taraftar bulmasında etkili olmuştur. Özellikle Alman ceza hukukunda intihara kasıtlı yardım ve azmettirmenin dahi cezalandırılmaması, aynı mahiyetteki özensiz davranışları faillik sayan taksirli geniş fallik düşüncesi için oldukça zorlayıcı bir meseleye dönüşmektedir. Benzer bir problem, Türk hukuku açısından kendini kasten yaralayan kişinin eylemine yönelik özensiz iştirak katkıları açısından düşünülebilir. Dolayısıyla en temelde özgür ve kendi iradesiyle hareket eden bireylerin kendine zarar veren davranışlarına yönelik özensiz katkıların, geniş yorumla fail haksızlığı sayılması yoğun itirazlarla karşılaşmaktadır. Nedensel sürece mağdur yerine üçüncü kişinin kasıtlı müdahalesi söz konusu olduğunda ise bu sefer kasten ve doğrudan doğruya neticeyi gerçekleştiren birinin eylemine yönelik özensiz davranışla sunulan katkının, taksirli faillik için yeterli olup olmadığı sorusu ortaya çıkmaktadır. Bu iki sorun alanı taksirli suçlarda iştirak ve dar faillik için temel hareket noktası kabul edilebilir. Taksirli bir davranışın müştereken gerçekleştirilmesi ise zikredilen sorunların ne yönde çözüldüğü ile belli ölçüde ilişkilidir. Bu çerçevede izin verilmeyen tipik bir tehlikenin özensizce yaratılmasına/engellenmemesine ortak bir karar çerçevesinde iştirak eden kişilerin durumu, müşterek faillik bağlamında ele alınmaktadır. Özellikle tehlikenin kaynağını oluşturan ve birlikte gerçekleştirilen taksirli davranışlardan hangisinin neticeye sebebiyet verdiği kesin bir şekilde belirlenemediğinde veya tipik neticeye yol açan kurul kararının asgari karar yeter sayısının en az bir fazlasıyla alındığı durumlarda ceza sorumluluğunun taksirli müşterek faillik üzerinden belirlenmesi cazip bir çözüm yolu oluşturmaktadır. Ancak bunun dışında ilgili hukuki figür, kasıtlı haksızlığın uzantısı olarak da gündeme gelmektedir. Neticesi sebebiyle ağırlaşmış suçlar bağlamında TCK m. 87/4'te düzenlenen haksızlığın birlikte gerçekleştirilmesi, taksirli müşterek failliğin uzantı görünümüne örnek oluşturmaktadır. Tüm bu işaret edilen konularda taksir ve iştirak düşüncesi, monist bir yaklaşımla ve büyük ölçüde fiil hakimiyeti temelinde gelişim gösteren faillik öğretisinden kaynaklı itirazlarla karşılaşmaktadır. Dolayısıyla çalışmanın ilgilendiği konularda isabetli bir yaklaşım ortaya koymak için taksir dogmatiğiyle bilirlikte monist faillik öğretisinin de incelenmesi elzem görülmektedir. Bu incelemede yükümlülük suçları ve bizzat işlenebilen suçlara, tekçi bir faillik kriterinin yetersizliğine işaret etmesi bakımından özel bir yer ayrılması gerekir.