Tam zamanlı karmaşık ürünlü montaj hattında çok amaçlı sıralama problemi ve bir uygulama

TAM ZAMANLI KARMAŞIK ÜRÜNLÜMONTAJ HATTINDA ÇOK AMAÇLISIRALAMA PROBLEM VE B R UYGULAMA(Yüksek Lisans Tezi)Salih Hakan AKÇINGAZ ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜEylül 2006ÖZETBu tezde, tam zamanında üretimin olduğu montaj hatlarında karmaşıkürünlerin sıralanması problemi birden fazla amaç olduğu durum için elealınmıştır. Tez çalışmasında dikkate alınan amaçlar hazırlık sayısının vekullanım oranının en küçüklenmesidir. Literatür araştırmasındaproblemin çözümü ile ilgili yaklaşımları incelendi. Problemin çözümüiçin bir metasezgisel yaklaşım olan karınca kolonisi sezgiselikullanılmıştır.NP-zor tipindeki problemde hazırlık sayısını ve kullanım oranını enküçüklemek için karınca kolonisi sezgiseli uygulanırken gezgin satıcıprobleminden yararlanılmıştır. Problemin boyutsallaştırılması ile gezginsatıcı probleminin çözümünde izlenen yoldan faydalanılarak çözümlerüretilmiştir. Problemin boyutsallaştırılması aşamasında hazırlık zamanıve kullanım oranı amaçlarına farklı derecelerde ağırlık veren altı farklıstrateji(KKO1, KKO2, KKO3, KKO4, KKO5, KKO6) oluşturulmuştur.Ayrıca bu altı stratejinin kullanım oranı hesaplama yöntemindedeğişiklik yapılarak oluşturulan altı strateji(G-KKO1, G-KKO2, G-KKO3,G-KKO4, G-KKO5, G-KKO6) ve rastsal sıralama stratejileri de elealınmıştır.Karınca kolonisi sezgiseline göre Delphi programlama dili ile yapayzeka algoritmalarının program kodları oluşturulmuştur. Oluşturulanstratejilerin performanslarını ölçmek için endüstrideki bir problemeuygulaması gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla 450 dakikalık bir vardiyadaüç farklı ürün tipinden toplam 180 adet ürün üreten ve tam zamanındaüretim sistemine sahip montaj hattında montaj hattına girecek ürünsırasını belirleme problemi ele alınmıştır. Üretilen sonuçlar kullanımoranı ve CPU zamanı performans ölçütlerine göre mukayese edilmiştir.Performans ölçütlerine göre KKO1, KKO2, G-KKO1 ve G-KKO2stratejilerinin hem CPU zamanı hem kullanım oranı performansistatistikleri açısından diğer stratejilerden daha etkin sonuçlar eldeettiği gösterilmiştir.Bilim Kodu : 906.1.141Anahtar Kelimeler :Sıralama Problemleri, Sezgisel Algoritmalar, MontajaHattı, Tam Zamanında ÜretimSayfa Adedi : 51Tez Yöneticisi : Doç.Dr. Ertan GÜNER