Tanzimat Dönemi Osmanlı hukukunda ispat vasıtaları

İslam hukukunda başlıca şahitlik, ikrar, yemin ve yeminden kaçınma olmak üzere dört başlık altında ele alınabilecek olan ispat vasıtaları, klasik dönem Osmanlı hukukunda da aynı şekilde benimsenmiş ve esaslı bir değişikliğe uğramadan uygulanagelmiştir. Tanzimat dönemine gelindiğinde ise bu alanda köklü değişikliklere gidilmiştir. Bir yandan özellikle şer'iyye mahkemelerindeki davaların yargılama usullerine ilişkin Mecelle'nin ilgili kitapları kabul edilmiş, ardından da 1917 tarihinde yine bu alana dair hususi bir kararname yayınlanmıştır. Diğer yandan da nizamiye mahkemeleri açısıdan, ilk olarak ticari yargılamalara ilişkin ticari yargılama usulü kanunu çıkarılmış, ardından da hem hukuk hem ceza davalarında uygulanacak usulleri içeren iki ayrı yargılama usulü kanunu aynı yıl içinde kabul edilmiştir. Özellikle anılan son üç düzenlemenin Batı kökenli olması, ispat vasıtaları konusunda kayda değer yeniliklerin Osmanlı hukuk sistemine girmesine sebep olmuştur. Çalışmanın ilk bölümünde yaklaşık beş yüz yıl boyunca geçerli kalmış olan klasik dönem Osmanlı hukukunda ispat vasıtaları konusu incelenmiş, ardından gelen bölümlerde de sayılan kanuni düzenlemeler kapsamında ispat vasıtalarının hangi hükümlere tabi kılındığı tek tek ele alınmıştır. Bu sırada klasik döneme kıyasla ne gibi değişikliklere gidildiği de karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Böylece Tanzimat dönemi Osmanlı yargılamalarında ispat vasıtalarının aldığı görünüm hakkında kapsamlı bir çalışma ortaya konmaya çalışılmıştır.