Tanzimat dönemi Türk romanında sonu felaketle biten evlilikler

Yeni bir dönemi başlatan Tanzimat, birçok alanda değişikliği de beraberinde getirmiştir. Bu alanlardan biri de sosyal hayatta yaşanan değişimlerdir. Şüphesiz aile kurumu da bu süreçte yaşanan değişikliklerden nasibini almıştır. Değişikliğin temelini yeni girilen Batı medeniyetine uyum sağlayamama sonucunda yaşanan çatışmalar oluşturmaktadır. Toplumun temel yapısını oluşturan ailedeki değişikliklerin gözlemlenebildiği kaynaklardan biri de romanlardır. Aileye önem veren Tanzimat romancısı yaşanan değişmeler karşısında aile kurumunu korumayı görev bilir. Bu nedenle de evlilik, kadın-erkek ilişkileri gibi konuları eğitici ve topluma yol gösterici bir tarzda ele alır. Bununla birlikte evliliğin felaketle bitmesine neden olan sebepleri izaha çalışarak ibret dersi vermeyi amaçlar. Bu çalışmada 1870-1896 yılları arası kaleme alınan Tanzimat dönemi Türk romanlarından sonu felaketle biten evlilikler incelenerek dönemin aile yaşantısı hakkında çıkarımlarda bulunulmuştur. Evliliğin felaketle bitmesine neden olan faktörler; aldatma ve aldatma zannı, kıskançlık/rakibin hilesi, ana-baba zoruyla yapılan görücü usulü evlilik, esaret kurumu, din ayrılığı, sefahat hayatı ve çok eşlilik olarak tespit edilmiş ve ele alınan romanlar bu başlıklar altında incelenmiştir. Dönem yazarlarının tutum ve davranışlarının ortak olduğu, evlilik birliğini muhafaza eden ya da bozan kadın veya erkeğe tepkilerinin mükâfat ve ceza ekseninde gerçekleştiği sonucuna varılmıştır.