Tanzimat sonrası Osmanlı hapishane mimarisi: Işınsal plânlı örnekler

Bu çalışmada, Osmanlı Devleti'nde Tanzimat ile başlayan ve devletin hemen her kademesinde kendini gösteren değişim ve dönüşüm sürecinin ceza mekânlarına ve bu mekânların mimarisine olan yansımaları incelenmiştir. Tez kapsamında Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivlerinden temin edilen çok sayıda plan Tanzimat ile başlayan süreçte Osmanlı idarecilerinin zihninde yer alan hapishane reformunu anlamak adına son derece önemlidir. Bu kapsamda arşivden temin edilen İzmir, İstanbul ve Ankara için tasarlanan ışınsal planlar ile yine Yedikule'de tasarlanan ve adeta kampüs niteliğinde olan hapishane projeleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu tezin temel amacı, devletin içerisinde olduğu zor duruma rağmen, hapishane reformu kapsamında, İstanbul başta olmak üzere İzmir ve Ankara hapishaneleri özelinde, daha önce Osmanlı Devleti'nde görmediğimiz plansal düzenlemeler üzerinden yapılmak istenen reformların mekânsal yansımaları değerlendirilmektedir. Çalışma sonucunda Tanzimat ile başlaya süreçte hapishane reformunu gerçekleştire bilmek için yapılan çalışmalar ve kaynak seferberliği hapishane mimari üzerinden değerlendirilmiştir.