Tanzimat'tan Servet-i Fünûn'a anneliğin kaybı ve çocuksuzluk

Tanzimat'tan Servet-i Fünûn edebiyatına uzanan bir güzergâhta, gerek Tanzimat romanında anne karakterlerinin merkezî bir rol üstlenmemesi gerekse Servet-i Fünûn dönemi ve devamında yasak aşk ekseninde kaleme alınan romanlarda anne rolünün kaybına ve çocuksuzluğa rastlanılması, Türk edebiyatı alanında bu başlık altında bir çalışma yapmaya olanak sağlamıştır. Tanzimat'ın ilânını takip eden süreçte, büyük ölçüde modernleşme etkisiyle toplumsal yapıda anneliğin önemi artarken ve bu öneme dikkat çeken yazıların sayısında ciddi bir artış gözlemlenirken, edebiyatta anneliğin işlenişi ancak sınırlı bir alanda mümkün olmuştur. Bu bağlamda, Tanzimat romanında anne karakterler, zayıf bir otoriteyle temsil edilirken, Servet-i Fünûn romanında da yasak aşk ekseninde aktarılan evli kadın karakterler anne rolünden muaf tutularak okura ulaştırılmıştır. Osmanlı'da cinsellikten, aşka, aileden, çocuğa bireysel ve toplumsal hayata yön veren pek çok kavram modernizm etkisiyle yeni anlamlara kavuşurken ve bu anlamlar kadın hayatında da gözle görülür değişimlere neden olurken anneliğe atfedilen kutsiyet geleneksel bakış açısıyla korunmaya devam edilmiştir. Buna göre, bu tezde modernizm etkisine paralel bir biçimde, Tanzimat ve Servet-i dönemi edebiyatında örnek romanlar aracılığıyla anneliğin kaybı ve çocuksuzluk tartışılacak ve ek bir bölüm olarak Cumhuriyet dönemi edebiyatında da aynı bağlamın izleri takip edilmeye çalışılacaktır.Anahtar sözcükler: Tanzimat ve Servet-i Fünûn romanı, yasak aşk, anneliğin kaybı, çocuksuzluk