Tarih ve coğrafya öğretmenlerinin sosyal bilgiler eğitiminden beklentileri

Bu çalışmada tarih ve coğrafya öğretmenlerinin görüşleri doğrultusunda; liseye yeni başlayan öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersi kazanımlarından yansıyan; hazır bulunuşluk düzeyinde bilgi, beceri ve değer boyutundaki eksikliklerini tespit etmek ve bu sorunlara çözüm önerileri geliştirmek amaçlanmıştır. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 23 tarih ve 19 coğrafya öğretmeni oluşturmuştur. Çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinde kolay ulaşılabilir durum örneklemesi ile belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmıştır. Veriler betimsel istatistik ve içerik analizi yoluyla çözümlenmiştir. Araştırmada üç alt amaca ilişkin sonuçlara ulaşılmıştır: Hazır bulunuşluk düzeyinde bilgi, beceri ve değerler. Tarih ve coğrafya öğretmenlerine göre liseye başlayan öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyinde başta bilgi yetersizliği olmak üzere, harita ve kavrama becerilerinde eksiklikler mevcuttur. Öğretmenler bu sorunları Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda kendi alanlarıyla ilişkili konuların yetersiz olması, öğrencilerde motivasyon eksikliği, başarısız öğrencinin bir üst sınıfa geçebilmesi ve test odaklı bir değerlendirme sisteminin olması gibi durumlarla ilişkilendirmişlerdir. Öğretmenler sorunların çözümüne yönelik başta öğrencilerde motivasyonun artırılması, Sosyal Bilgiler ders saatinin artırılması, programda alanlarıyla ilişkili konularının genişletilmesi, gereksiz konuların arındırılması, coğrafyanın bir ders olarak ortaokula eklenmesi ve tarihsel konuların kronolojik olarak programda yer alması ve harita ve görsel unsurları içeren materyal destekli bir öğretimle gezi, gözlem ve araştırma yapmayı içeren aktif öğretim yöntem ve tekniklerle zenginleştirilmiş bir ders olarak Sosyal Bilgilerin işlenmesine yönelik öneriler sunmuşlardır. Becerilere yönelik sonuçlarda öğretmenler, öğrencilerin yirmi yedi temel beceriden en çok dijital okuryazarlık ve sosyal katılım becerisine sahip olduğunu, harita okuryazarlık becerisine hiç sahip olmadığını, finansal okuryazarlık, hukuk okuryazarlığı, eleştirel düşünme, problem çözme ve konum analizi becerilerine çok az sahip olduğunu bildirmişlerdir. Öğretmenler kazandırılamayan becerilere yönelik Sosyal Bilgiler derslerinde; araştırma ödevleri, tarihi alanlara gezi gözlem gibi aktif öğretim yöntem ve tekniklerin kullanılmasını içeren öneriler ileri sürmüşlerdir. Öğrencilerin kök değerlere sahip olma durumuna ilişkin sonuçlarda öğretmenler öğrencilerin en az sabır, sorumluluk, öz denetim ve adalet değerine, en çok sevgi, vatanseverlik ve yardımseverlik değerlerine sahip olduğunu bildirmişlerdir. Kök değerlerin geliştirilmesine yönelik tüm paydaşlarla değer aktarımında iş birliği, derslerde farklı öğretim yöntem ve teknikleri ile materyallerin kullanımı ve programda değer eğitiminin güçlendirilmesine ilişkin öğretmen görüşlerine de rastlanmıştır.