Tarihi kentlerin mekansal özelliklerininspace syntax yöntemi ile irdelenmesi;Elazığ, Harput örneği

Tarihi kent merkezleri içerisinde barındırdığı doğal, kültürel, sosyal katmanları nedeniyle oldukça önemli ve değerli kentsel alanladır. Günümüzde hızlı nüfus artışı, geç kalınmış koruma anlayışı kültürel, doğal, siyasi vb. sebeplerden dolayı bu alanlar niteliksiz kentsel mekânlara dönüştüğü görülmektedir. Bu sebeple çalışmanın amacı tarihte önemli bir konuma sahip olan fakat gününüzde bu önemi büyük bir ölçüde kaybetmiş olan Harput tarihi kent merkezininim dönemsel olarak mekânsal özelliklerin nasıl değiştiği belirlemek ve bu değişimlerin altında yatan nedenleri matematiksel bir zemine oturtarak araştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda literatür taramaları yapılmış, Harput tarihi kent merkezi ile ilgili genel bilgiler ve geçirmiş olduğu farklı dönemlere ait haritalar elde edilmiştir. Elde edilen bu haritalar altlık olarak kullanılarak, çalışma alanının mekânsal analizleri Space Syntax yöntemi aracılığıyla irdelenmiştir. Elde edilen veriler ışığında, belirlenen bu haritalar bütüncül olarak değerlendirilmiş ve alana ait mekânsal sorunlar belirlenmiştir. Bu belirlemeler neticesinde öneri segment haritası oluşturulmuştur. Oluşturulan segment haritası DepthmapX programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Yapılan öneri segmentlerin analiz sonuçları mevcut analiz sonuçları ile karşılaştırılarak, önerilerin çalışma alanına katkıları tartışılmıştır. Çalışmanın sonucunda; Harput tarihi kent merkezi için geliştirilen önerilerin global ve yerel entegrasyon değerlerinde yaklaşık %20 oranında yükselttiği, bunun ile birlikte tarihi kent merkezinin erişebilirlik değerinde %39 artış olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Elazığ, mekan dizimi, mekânsal özellikler, Tarihi kent merkezi