Tarihsel gelişim süreci içinde Kemeraltı Caddesi ve Galata Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi koruma sorunları üzerine bir araştırma

Bu çalışma; İstanbul İli, Galata Semti ve Kemeraltı Caddesi ile Cadde üzerinde bulunan korunması gerekli kültür varlıklarının ve bölgedeki tarihi yapılardan biri olan Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi'nin tanıtılması, belgelenmesi ve koruma ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmesini içermektedir. Kemeraltı Caddesi, Galata Semti'nin en eski ve önemli yol akslarından biri olup 1956-1960 arasında gerçekleştirilen ve birçok tarihi eserin yok edildiği yol genişletme çalışmaları sonrasında büyük değişim geçirmiştir. Cadde üzerinde bulunan önemli yapılardan biri olan Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi de 1958'de istimlâk edilip yıkılmış, 1964'de kalan arazisi üzerinde yeni bir mimari ile yeniden inşa edilmiştir. Bu çalışmada; Kemeraltı Caddesi örneği üzerinden; Adnan Menderes'in Başbakan olduğu dönemde (1950-1960) yürütülen imar çalışmalarında, benzer biçimde uygulanan yol genişletme faaliyetlerinin tarihi çevre üzerindeki etkileri ve tahribatları tespit edilmeye çalışılmış; Cadde'nin günümüz durumu belgelenmiş ve mimari değerleri tespit edilmiştir. Ayrıca Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi'nin geçmişteki ve günümüzdeki durumu belgelenerek gelecekte yapılacak araştırmalar için bilimsel kaynak oluşturmak amaçlanmıştır. Birinci bölümde; çalışmanın literatür özeti yapılmış, amacı anlatılmış ve bulgular ifade edilmiştir. İkinci bölümde; Galata'nın coğrafi konumu, topografyası, geçmişten günümüze isimleri ve Roma İmparatorluğu döneminden başlanarak günümüze kadar olan tarihsel gelişimi ele alınmıştır. Üçüncü bölümde; Kemeraltı Caddesi'nin Galata'daki konumu belirtilmiş, küçük ölçekli sigorta haritalarının hazırlanmaya başlandığı 20.yy başından günümüze kadar olan tarihsel ve fiziksel gelişimi ele alınmıştır. Cadde'nin özellikle 1956-1960 arasında yürütülmüş olan imar çalışmalarından önceki fiziksel durumu ve cadde üzerinde bulunan önemli yapılar; 1905 tarihli Goad Haritası ile 1949 tarihli Suat Nirven Haritası üzerinden ayrıntılı olarak incelenmiş ve haritaların günümüz hâlihazır haritası ile çakıştırılması yapılarak cadde ve çevresinin geçirdiği değişim irdelenmiştir. Cadde'nin günümüz durumu incelenirken; cadde üzerinde bulunan mevcut yapıların ayrıntılı analizleri hazırlanmış, istatistikler çıkarılmış ve Cadde üzerinde bulunan mevcut tescilli eser yapılar için bir katalog hazırlanarak her bir yapı ayrı ayrı incelenmiştir. Dördüncü bölümde; Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi'nin Kemeraltı Caddesi'ndeki konumu belirtilmiş, yapılan analitik rölöve çalışması ve diğer kaynaklar ışığında tarihçesi ve eski kilise ile yeni kilisenin mimari özellikleri ayrıntılı bir şekilde incelenmiş; Kilise'yi oluşturan mekânlar, yapım sistemi ve cephe özellikleri ele alınmıştır. Bozulma ve malzeme analizleri yapılmış ve yapının maruz kaldığı sorunlar belirlenmiştir. Beşinci bölümde; Kemeraltı Caddesi ile Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi günümüz durumları birlikte değerlendirilerek koruma sorunları tespit edilmiş ve bunlara karşı öneriler getirilmiştir.