Tarihsel süreçte Babaeski'nin gelişimi, değişimi ve kentsel koruma önerisi

Bu çalışmanın amacı Babaeski'nin tarihi değerini; kentin tarihi boyunca olan gelişimini ve değişimini incelemek ve getirilecek kentsel koruma önerileri ile tarihi yerleşimin korunmasını sağlamaktır. Çalışmada Babaeski kentinin merkez bölgesinin fiziksel gelişimini yazılı ve görsel bulgularla birleştirilerek detaylandırmak kentin bugünkü durumunu daha iyi anlaşılmasına yardımcı olacak ve kültürel mirasın korunmasına yönelik stratejiler için kaynak niteliği taşıyacaktır. Tarihsel süreç içerisinde Babaeski kentinin yapısı; cadde, sokak ve mahalle sistemi, tescilli yapıları ile kentsel morfolojinin aktarılması amaçlanmıştır. Bu çalışmada öncelikle kentin tarihsel gelişimi analiz edilmiş, dönemsel dönüşümleri incelenmiş; Babaeski'nin Antik Roma Dönemi, Bizans Dönemi, Osmanlı Dönemi ve Cumhuriyet Dönemi'nden günümüze; kentin konumu, kentin ulaşım yolları, yerleşim özelliklerindeki değişme ve gelişmeler aktarılmıştır. Ardından, Babaeski'de yer alan anıtsal ve sivil mimarlık örnekleri belgelenmiş; bu yapıların kent dokusu içindeki konumları ve ilişkileri analiz edilmiştir. Araştırma sürecinde nitel veri toplama yöntemlerinden faydalanılmış; literatür taraması, arşiv belgeleri, tarihi haritalar, fotoğraf analizleri ve yerinde yapılan gözlemler temel veri kaynakları olarak kullanılmıştır. Çalışma, dört ana aşama etrafında yapılandırılmıştır. İlk aşamada, Babaeski özelinde kentsel koruma alanında karşılaşılan temel sorunlar tanımlanmış; literatürdeki eksiklikler ve planlama yetersizlikleri değerlendirilmiştir. İkinci aşamada, kentsel dokunun tarihsel gelişimi dönemsel olarak analiz edilmiştir. Üçüncü aşamada, kent merkezinde gerçekleştirilen alan çalışmaları kapsamında doluluk-boşluk, yapı kullanım durumu, kat adedi, yapı sağlamlığı, korunmuşluk düzeyi ve mimari silüet gibi çok boyutlu analizler yapılmıştır. Son aşamada ise elde edilen veriler doğrultusunda, çevresel ve yapısal ölçekte kapsamlı kentsel koruma önerileri geliştirilmiştir. Elde edilen bulgular, Babaeski'nin tarihî merkezinde tescilli yapıların büyük bölümünün fiziki bozulmalara uğradığını, plansız müdahalelere açık olduğunu ve koruma bilincinin yeterince gelişmediğini ortaya koymuştur. Ayrıca, sosyal, ekonomik ve yönetsel faktörlerin kentsel korumayı olumsuz etkilediği saptanmıştır. Çalışmada, Babaeski'nin tarihsel dokusunun korunması ve kent yaşam kalitesinin artırılması amacıyla çevresel ve yapısal ölçekte kapsamlı öneriler geliştirilmiştir. Çevresel ölçekte, alternatif ulaşım akslarının düzenlenmesi, yaya öncelikli planlama yaklaşımlarının benimsenmesi, toplumsal katılımın teşvik edilmesi ve koruma amaçlı imar planlarının hazırlanması gibi stratejiler ön plana çıkmıştır. Yapısal ölçekte ise, özellikle Edirne-İstanbul Karayolu boyunca yer alan farklı silüet bölgelerinde tescilli yapıların korunması, cephe sağlıklaştırmaları ve yapıların fiziksel dayanıklılığının artırılması hedeflenmiştir. Bu öneriler ışığında, zaman ve müdahale türlerine göre sınıflandırılmış kentsel sağlıklaştırma stratejilerini içeren kapsamlı bir eylem planı geliştirilmiştir. Hazırlanan bu plan, kısa, orta ve uzun vadeli hedefler doğrultusunda yapılandırılmış; fiziksel müdahalelerle tarihî dokunun korunması ve mekânsal iyileştirilmesi; sosyal müdahalelerle ise yerel halkın katılımı, kültürel miras bilincinin artırılması ve kent belleğinin canlandırılması amaçlanmaktadır. Böylece, eylem planı hem uygulamaya dönük yol gösterici bir çerçeve sunmakta hem de sürdürülebilir kentsel koruma anlayışını desteklemektedir.