Tarihsel süreçte bestecilerin kullanımları doğrultusundaevcara makamının değişimi

Türk müziğinde yüzyıllar boyu yüzlerce makam var olmuştur. Bu makamlar tarihsel süreç içerisinde kullanılmayarak yok olmuş ya da kullanım farklılıkları sebebiyle değişime uğramış bu değişimler ise çoğunlukla müelliflerin teorik olarak makam tariflerinin incelenmesi ile ortaya konmuştur. Ancak makamların değişimlerinde müelliflerin yanı sıra Türk müziği bestecilerinin ve icracılarının da değişimlerde rolü olduğu düşünülmektedir. İcracıların icra kayıtlarına ulaşılamamakta ancak bestecilerin eserlerine ulaşılmaktadır. Bestecilerin, eserlerindeki makam kullanımlarının ortaya konması, makamların değişimlerinin ortaya konmasına yardımcı olacağı düşüncesinden hareketle çalışmada "Evcâra makamının bestecilerin makam kullanımları doğrultusunda değişimi var mıdır?" sorusuna cevap aranmaktadır. Betimsel olan çalışmada literatür taraması ile Evcârâ makamının tarifine yer veren yedi müellifin nazariye eseri ve Evcârâ makamında beste yapmış olan 33 bestecinin 56 eseri tespit edilmiştir. Bestecilerin eserleri, "TRT Türk Sanat Müziği Arşivi" ve Aytaç Ergen'e ait "Notam" programında yer alan notalar ile sınırlandırılmıştır. Çalışmada öncelikle müelliflerin Evcârâ makamı tariflerine yer verilmiş, ardından 56 beste seyir açısından incelenmiştir. Eserlerin ait oldukları formlarda makam geçkisi yapılan bölümler inceleme dışında bırakılmıştır. Bestecilerin eserlerde kullandıkları çeşniler, Türkiye'de Türk müziği eğitimi veren kurumlarda yaygın olarak kullanılan Arel nazariyatına göre isimlendirilmiştir. Çeşniler, ilk kullanıldıkları bestecide Finale programı ile yazılarak şekle dönüştürülmüştür. Bir başka bestecinin aynı çeşniyi kullanması durumunda, çeşni tekrar şekil olarak gösterilmemiştir. Son olarak müelliflerin makam tarifleri ile bestecilerin makam kullanımları karşılaştırılarak Evcâra makamındaki değişimler tespit edilmiştir. Karşılaştırma sonucunda, daha önce III. Selim'in terkip ettiği düşünülen makamı, Küçük Mehmet Ağa'nın terkip ettiği kanaatine varılmıştır. Bestecilerin kullandıkları toplamda çeşni vasıtasıyla makamın değişime uğradığı sonucuna varılmıştır. Çalışmada kullanılan yöntemle Türk müziğinde kullanılan diğer makamların da incelenerek değişimlerinin ortaya konması önerilmektedir.