Tarım çalışanlarında sağlığın korunması ve geliştirilmesi modeli: Temellendirilmiş kuram çalışması

Amaç: Bu çalışmada tarım çalışanlarında sağlığın korunması ve geliştirilmesine yönelik bir model ortaya koyulması amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışmada Charmaz'ın yapılandırmacı temellendirilmiş kuram yöntemi benimsenmekle birlikte veri kaynakları olarak bireysel görüşmeler ve memoslar kullanılmıştır. Veriler "Kişisel Bilgi Formu" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin toplanması ve analizi eş zamanlı olarak gerçekleştirilmiştir. Örneklem büyüklüğü veri toplama sürecinin kuramsal doyuma ulaşıncaya kadar sürdürülmesi ile belirlenmiş olup Antalya ilinin Demre ilçesinde tarım sektöründe çalışan toplam 20 katılımcı ile yürütülmüştür. Verilerin analizinde başlangıç kodlaması, odaklı kodlama ve kuramsal kodlama olmak üzere üç aşama takip edilmiş olup MAXQDA programı kullanılmıştır. Analizin yapılandırılmasında Glaser'in 6C Kod Ailesi (6C Family Code) çerçevesi takip edilmiştir. Bulgular: Analiz sonucunda 6C Kod Ailesi'ne dayalı olarak yapılandırılan 8 kategori ve 26 alt kategori belirlenmiştir. Koşullar/ön koşullar, bireysel özbakım davranışları ile sağlık hizmetlerine erişimi; nedenler/kaynaklar, bireysel tutumları; sonuçlar, fiziksel ve psikososyal sağlık sonuçlarını; bağlam, çalışma ortamı/çevresel faktörler ile sosyal roller-kültürel baskılar ve yapısal engeller/güvencesizliği; olasılıklar, çevresel/beklenmedik riskleri ve bağlantılar/etkileyen değişkenler, bu bulgular arasındaki döngüsel ilişkileri kapsamaktadır. Sonuç: Bu çalışmada geliştirilen Tarım Çalışanlarında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Modeli, tarım çalışanlarının sağlık durumunu bireysel özbakım davranışları, sağlık hizmetlerine erişim, fiziksel/psikososyal sağlık sonuçları, bireysel tutumlar, çalışma ortamı/çevresel faktörler, sosyal roller/kültürel baskılar, yapısal engeller ve güvencesizlik, çevresel/beklenmedik riskler ve bunlar arasındaki bağlantılı etkileşimler üzerinden açıklayan bütüncül bir kuramsal yapı olarak ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: tarım çalışanları, sağlığın korunması, sağlığın geliştirilmesi, temellendirilmiş kuram