Tarım kredi kooperatiflerinde ortakların kooperatifçilik ilkelerini algılamaları ve yönetime katılmalarını etkileyen faktörlerin analizi üzerine bir araştırma: Balıkesir Bölge Birliği örneği

Başarılı kooperatifçilik uygulamaların arkasındaki itici güç kooperatifçilik ilkelerinin doğru ve eksiksiz uygulanmasıdır. Kooperatifler ortakları tarafından yönetilen örgütlerdir. Dolayısıyla başarılı kooperatif uygulamaları için kooperatif ilkelerinin ortaklarca iyi bilinmesi gerekmektedir. Bu çalışmada kooperatif ortağı olan çiftçilerin kooperatifçilik bilincini belirlemek amacıyla ortakların kooperatifçilik ilkelerini algılamaları ve kooperatif yönetimine katılmaları araştırılmıştır. Alan çalışması için Tarım Kredi Kooperatifleri ele alınmıştır. Çalışmada Tarım Kredi Kooperatifleri Balıkesir Bölge Birliği bünyesindeki Balıkesir, Bursa ve Çanakkale illerindeki çiftçilerle yüz yüze görüşülmüştür. Çalışmada, çiftçilerin kooperatifçilik ilkelerini algılamaları ve kooperatif yönetimine katılma durumlarını ortaya koymak için, parametrik olmayan istatistik yöntemler, Lojistik Regresyon Analiz Yöntemi ve Bulanık Eşli Karşılaştırma Yöntemi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre kooperatif konusunda eğitim almış, kooperatif ana sözleşmesini okumuş, kooperatif yönetiminde görev almış çiftçiler kooperatifçilik ilkelerinin algılanması konusunda daha bilinçli çiftçilerdir. Dolayısıyla kooperatifçilik bilincinin geliştirilmesi için kooperatifçilik eğitimlerinin yaygınlaştırılması gerekmektedir. Tarımsal toplantılara katılan, internet kullanabilen çiftçiler ise kooperatif yönetiminde görev alma eğilimi fazla olan çiftçilerdir. Çalışma bölgesinde çiftçilerin internetten faydalanma düzeyleri artırılmalıdır. Ayrıca çiftçilerin düzenlenen tarımsal toplantılara katılım düzeyinin artırılabileceği faaliyetler yapılmalıdır. Kooperatif ilkelerinin algılanmasında kullanılan likert ölçeği skor hesaplamasına göre çiftçiler tarafından en fazla doğru bilinen kooperatifçilik ilkesi "Ortağın demokratik yönetimi" ilkesidir. En az doğru bilinen ilke ise "Özerklik ve bağımsızlık" ilkesidir. Dolayısıyla çalışma bölgesindeki yayım programları bu sıralamaya göre planlanmalıdır. Bulanık Eşli Karşılaştırma Analizine göre kooperatife katılmayı teşvik eden etkili faktör kooperatifin "girdi temini sağlamasıdır". Kooperatiften nakit kredi kullanmada etkili olan ilk faktör "kredilerin uzun vadeli olmasıdır". Çiftçilerin kooperatif yönetiminin seçiminde en etkili faktör "adaylara duyulan güven duygusu"dur. Anahtar kelimeler: Tarım Kredi Kooperatifleri, Kooperatif İlkeleri, Kooperatif Yönetimi, Lojistik Regresyon, Bulanık Eşli Karşılaştırma.