Tarımsal araştırmalar ve politikalar genel müdürlüğü'ndeki yönetici ve araştırmacıların AR-GE faaliyetleri üzerindeki düşünceleri

Amaç: Geçmişten günümüze dünyada olduğu gibi Türkiye'de de tarımsal üretim ve gıda sektöründe birçok sorun ile karşılaşılmaktadır. Bir yandan değişen çevre koşulları bir yandan değişen üretici ihtiyaçları ve tüketici tercihlerindeki farklılıklar, tarım alanındaki araştırmaların geliştirilmesini zorunlu hale getirmektedir. Bu nedenle, Türk tarımının geleceğe hazırlanmasında, tarım ve gıda sektöründeki paydaşlar tarafından yapılacak AR-GE çalışmaları çok önemlidir. Türkiye'de hâlihazırda tarımda AR-GE çalışmalarını üstlenen ve kamu tarımsal araştırma enstitüleri içerisinde yer alan en önemli kurum, Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM)'dür. Bu araştırmada, kuruma bağlı ve Ege ve Akdeniz Bölgeleri sorumluluk sahası içerinde yer alan tarımsal araştırma enstitüleri ele alınarak, bu enstitülerde görev yapan yönetici ve araştırmacıların tarım sektöründeki mevcut ve olası sorunlara yönelik yapılan AR-GE projelerinde üstlendikleri rol ve saha çalışmalarındaki yeni gelişmelerin takibi ile bu çalışmaların sahadaki sorunlara getirilen çözümler konusundaki düşüncelerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Yöntem: Araştırmada nitel metot kullanılmıştır. Metot gereği alan çalışması yapılarak, söz konusu kurumlarda yönetici ve araştırmacı olarak görev yapan, toplam 63 kişi ile yüz yüze görüşülmüştür. Bu görüşmelerde katılımcılara, demografik soruların yanı sıra, araştırma enstitülerinde çalışma nedenleri, motivasyon kaynakları, enstitünün kurum kültürü, diğer enstitülerden ayıran özellikleri, TAGEM ve enstitülerinin rolleri, öneri ve görüşlerini içeren temalı birebir açık uçlu ve yarı yapılandırılmış sorular yöneltilmiştir. Derinlemesine görüşme yöntemi ile elde edilen veriler, belirli temalar altında düzenlenerek tematik olarak analiz edilmiştir. Bulgular: Bulgular iki ana başlık altında incelenmiştir. Birincisinde araştırma enstitülerinde çalışan yöneticiler ilgili bulgular, ikincisinde ise araştırmacılar ile ilgili bulgular yer almıştır. Görüşmelerden elde edilen verilerin analizi sonucunda, araştırma enstitülerindeki yönetici ve araştırmacıların, araştırma enstitüsünde çalışma nedenlerinin başında araştırma yapmayı sevmeleri nedeniyle benimsemeleri, dolayısıyla AR-GE faaliyetlerindeki rollerinin, araştırma motivasyonlarını olumlu etkilediği belirlenmiştir. Nitekim bu araştırmacılar, TAGEM'in finansman destekleri ile bilimsel eğitim ve akademik eğitimlerine devam etmekte ve kamu hizmetindeki araştırmacı kimlikleri ile tarıma ve topluma faydalı olduklarını düşündüklerini belirmişlerdir. Sonuç: Araştırma enstitüsünde görev yapan yöneticilerin en önemli motivasyon kaynaklarının, enstitünün teknik elemanları içerisinden atanmış olmaları nedeniyle araştırmaya olan hakimiyetleri olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle, tarımsal araştırma enstitülerinin yöneticileri, AR-GE çalışmalarındaki rollerini ast ve üst ilişkisindeki tecrübeye uygun bir biçimde, AR-GE çalışmaları ile üretilen bilginin yayılmasında ve benimsetilmesinde (yetiştiricilik, ıslah, bitki koruma vb.) araştırmacılarla olan iletişimlerini doğru kurabilmektedirler. Araştırma enstitüsünde çalışan araştırmacıların, en önemli motivasyon kaynaklarının başında ise kendilerini kişisel olarak geliştirme imkânları gelmektedir. Çünkü enstitülerdeki araştırmacılar, bakanlığın taşra birimlerine göre daha özgür bir çalışma ortamında bulunmakta, sahada yapılan proje çalışmaları da rutin evrak işlerine göre daha aktif olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle araştırmacılar, araştırma yapma özgürlüklerinin onları bilimsel olarak geliştirdiğini ve topluma daha faydalı bir birey olmaları hususunda teşvik ettiğini, bu gösterdikleri üstün çaba ve gayretin enstitünün desteği ile de arttığını belirtmişlerdir. Araştırmada, TAGEM'de beşeri sermayeyi önemseyen, uzun vadeli ve uygulanabilir politikaların daha etkili olması halinde mevcut enstitülerin daha başarılı olacağı sonucuna da varılmıştır. Anahtar Kelimeler: AR-GE, TAGEM, Projeler, Tarımsal Araştırma Enstitüleri