Tarımsal dış ticaretteki serbestleşmenin seçili tarım ürünleri üzerindeki etkisi

Tarımsal alanda dış ticaretteki en kapsamlı serbestleşme 1994'te yaşanan gelişmelerdir. Çalışmada, serbestleşmenin seçili tarım ürünleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu kapsamda Türkiye'de üretimi ve dış ticareti en fazla olan incir, buğday, zeytin, çekirdeksiz üzüm, kayısı ve fındık ürünlerinin dış ticaret verileri ve buna ek olarak üretim verileri incelenmiş olup serbestleşmenin hem seçili ürünlerin dış ticaretine, hem de üretimine etkileri araştırılmıştır. Çalışmada, 1989-2015 yılları arasında TÜİK tarafından elde edilerek derlenen verilere trend analizi ve fark analizi yöntemleri uygulanmıştır. Üretim ve dış ticaret verileri elde edilirken serbestleşmenin yaşandığı 1994 baz yılı olarak alınmış, bu yıla 100 değeri verilmiştir. 1994 öncesindeki ve sonrasındaki değişimler de 1994 yılına göre hesaplanmıştır. Analiz sonuçlarına göre, tarımsal dış ticaretteki serbestleşmenin incelenen tarımsal üretim kalemlerinden fındık, zeytin ve buğdayda olumsuz etkileri görülürken, incir üzüm ve kayısı üzerinde olumlu etkileri görülmektedir.