Tarımsal kooperatiflerde ortakların hizmet kalitesi algısı: İzmir ili sütçülük kooperatifleri örneği

Tarımsal Kalkınma Kooperatifleri, çiftçilerin ihtiyaçları doğrultusunda devletin teşvikleri ile kurulmuş bağımsız kuruluşlar niteliğindedirler. Çok amaçlı olmaları ve bünyelerinde önemli tarımsal faaliyetleri bulundurmaları nedeniyle çiftçi gelirine direkt etki eden kooperatiflerdir. Kooperatiflerin başarısında ve performansında, kooperatifin ortakları ile olan ilişkilerinin rolü oldukça önemlidir. Bu nedenle kooperatiflerin ortaklarına sunduğu hizmetin kalitesini ortaya koymak gerekmektedir. Bu çalışmanın ana amacı, tarımsal kalkınma kooperatiflerinde ortakların, üye oldukları kooperatiflerin hizmet kalitesinden memnuniyet düzeylerinin belirlenmesidir. Bu çerçevede; ele alınan kooperatifler itibariyle; Türkiye'deki Tarımsal Kalkınma Kooperatiflerinin ortaklarına sunduğu hizmet kalitesi boyutlarının ortaya konulması, hizmet kalitesi boyutlarının algılanan kalite ve ortak memnuniyeti üzerine olan etkisinin incelenmesi ve ortakların kooperatiflere örgütsel bağlılık düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın kapsamını, İzmir ilinde aktif olarak süt işleme ve toplama faaliyeti gerçekleştiren Tarımsal Kalkınma Kooperatifleri oluşturmaktadır. Araştırmada, ortakların hizmet kalitesini ölçmek için SERVQUAL hizmet kalitesi ölçeği kullanılmıştır. SERVQUAL yöntemine göre, algılanan hizmet ile beklenen hizmet arasındaki fark hesaplanarak, ortakların kooperatiflerden memnuniyet düzeyleri ortaya konulmuştur. Ortakların örgütsel bağlılıkları ise, örgütsel bağlılık ölçeği (OCQ) kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre; süt işleme kooperatiflerinin, süt toplama kooperatiflerine göre ortaklarına sunduğu hizmet kalitesi daha iyidir. Hizmet kalitesi boyutları incelendiğinde ise; süt işleme kooperatifleri ortaklarının verdikleri en düşük puan "Empati" boyutudur. Bu da bu kooperatiflerin, ortakları ile yeterince ilgilenmediğini, onların özel ihtiyaçlarını karşılamada eksik kaldığını, kooperatif yöneticileri veya çalışanları ile ortaklar arasındaki iletişimin yetersiz olduğunu göstermektedir. Süt toplama kooperatifleri ortaklarının verdikleri en düşük hizmet kalitesi puanı ise "Fiziksel Unsurlar" boyutudur. Bu durum süt toplama kooperatiflerinin fiziki unsurlarının yetersiz olduğunu göstermiştir. Birçok kooperatifin kendine ait yönetim ofisinin dahi olmadığı gözlenmiştir. Araştırma kapsamındaki kooperatif ortaklarının örgütsel bağlılık düzeyleri incelenmiş ve süt toplama kooperatifi ortaklarının süt işleme kooperatifi ortaklarına göre bağlılıklarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Örgütsel bağlılık boyutlarına göre durum incelendiğinde ise; süt toplama kooperatifi ortaklarının duygusal bağlılık düzeyi yüksek iken, süt işleme kooperatifi ortaklarının devam bağlılığının yüksek olduğu belirlenmiştir.