Tasavvufun teşekkülüne dair bir eser olarak Edebü'l-mülûk ve kaynak değeri

Tasavvufun tedvin süreci olarak sayabileceğimiz hicrî IV. asrın sonları ile VI. asrın başlarına kadarki dönemde tasavvuf mirasını meseleleriyle, yöntemiyle ve maksadıyla derleyen ve sistemli bir şekilde sunmaya çalışan bir tasavvuf literatürü oluşmuştur. Bu zaman aralığında yaşamış sûfîlerden Ebû Mansûr el-İsfahânî'nin yazınsal çalışmaları da döneme katkı sunmuş niteliktedir. Bu çalışmalarından bir tanesi Edebü'l-mülûk'tur. Ebû Mansûr, ele aldığı meseleleri kendine has ifade biçimiyle tamamen özgün sayılabilecek düşüncelerle ortaya koymuştur. Bunun yanı sıra her meseleyi zâhir-bâtın ikiliği yönünden irdelemiştir. Bu yönleriyle Edebü'l-mülûk diğer tasavvuf eserleri arasında önemli bir yere sahiptir. Çalışmamızda Edebü'l-mülûk'ün bu döneme olan katkıları, diğer eserlerle de mukayeseli bir şekilde ele alınmaya çalışılacaktır. Üç bölüme ayırdığımız çalışmamızın birinci bölümünde Edebü'l-mülûk'ün müellifini, tarihini, kaynaklarını ve içeriğini tespit etmeye çalıştık. İkinci bölümde Edebü'l-mülûk'a göre tasavvufun ilimler hiyerarşisindeki konumu, muhatapları, konusu, yöntemi gibi temel meselelerine ve bazı tartışmalı konularına değinmeye gayret ettik. Üçüncü bölümde ise Edebü'l-mülûk'ün, tasavvufun diğer tedvin dönemi eserleri arasındaki önemini, özgünlüğünü ve katkılarını seçtiğimiz eserlerle mukayeseli bir şekilde sunmakla beraber, yine bu bölümde Edebü'l-mülûk'ün özgün yazım geleneğini yansıtan bazı konuları işlemeye çalıştık.