Taşınmaz rehninde üst dereceye ilerleme sözleşmesi

Çalışmamızın konusunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 870. ile 872. maddeleri arasında düzenlenen üst dereceye ilerleme sözleşmesi oluşturmaktadır. Üst dereceye ilerleme sözleşmesinin kurulması ile birlikte üst sıradaki derecelerden birisi boşaldığında alt sıradaki derecede bulunan taşınmaz rehnine, boşalan üst sıradaki dereceye ilerleme imkanı tanınmaktadır. Hukuk sistemimizde taşınmaz üzerinde birden fazla taşınmaz rehni kurulduğunda taşınmaz rehinlerinin sırasının belirlenebilmesi için sabit dereceler sistemi uygulanmaktadır. Sabit dereceler sisteminde, taşınmaz rehninin bulunduğu derecenin sırası sabit olmakta ve üst sıradaki derece boşaldığında alt sıradaki derece kendiliğinden ilerleyememektedir. Ancak kendiliğinden ilerlemenin olmaması halinde bazı durumlarda taraflar arasında adalet sağlanamamakta ve somut olaylarda hakkaniyete aykırılıklar oluşmaktadır. Kanun koyucu üst dereceye ilerleme sözleşmesi düzenlenmesine imkan tanıyarak sabit dereceler sistemine istisnai bir düzenleme getirmiş ve sistemin olumsuz yönlerini gidermek istemiştir. Çalışmamızda, üst dereceye ilerleme sözleşmesi ve üst dereceye ilerletilmenin gerçekleştirilmesi; öğretide yer alan görüşler ve Yargıtay kararları kapsamında incelenmiştir. Çalışmamızın birinci bölümünde, taşınmaz rehni ve taşınmaz rehin türleri ele alınmış, taşınmaz üzerinde birden fazla taşınmaz rehninin bulunması halinde taşınmaz rehinlerinin sırasının belirlenebilmesi için uygulanan sistemler ve bu sistemlerin istisnalarına yer verilmiştir. İkinci bölümde, üst dereceye ilerleme sözleşmesinin tanımı, içeriği, şekli, hukuki niteliği, tarafları, ehliyet durumu ve şerhi ele alınmıştır. Çalışmamızın üçüncü bölümünde ise tarafların hakları ve yükümlülükleri, üst dereceye ilerlemenin geçekleştirilmesi ile yabancı para üzerinden kurulan taşınmaz rehinleri hakkında bilgilere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Taşınmaz Rehni, Sabit Dereceler Sistemi, Üst Dereceye İlerleme Sözleşmesi, Üst Dereceye İlerlemenin gerçekleştirilmesi