Taşıt motorlarında kullanılan düz kanatlı tam radyal açık çarkların deneysel incelenmesi

ÖZET Anahtar kelimelenTaşıt motoru, Radyal pompa, Salyangoz Gövde, Açık Çark, Düz Çark, Kapalı çark. Konik çark, Aralık kaybı Genellikle açık kanatlı radyal pompaların kullanıldığı yerler taşıt motorlarıdır. Bu motorların soğutma sistemlerinde kullanılan pompaların çark kanat biçimleri farklı yapıdadırlar. Bu bakımdan değişik tiplerdeki soğutma suyu pompalan denenerek pompanın ve sistemin eksiklikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Özellikle içten yanmalı taşıt motorlarında hangi şartlarda hangi tip pompaların kullanılabileceği irdelenmiştir. Akım makinelerinin projelendirilmesinde gövde ile kanat arsındaki aralığın ve kanat sonlarındaki özelliklerin pompaların karakteristik büyüklerine etkisi önceden tam olarak bilinmemektedir. Eksik değerlerin bulunması ve eksiklerin tespiti için radyal pompaların deneysel incelenmesiyle mümkün olacaktır. İncelenmekte olan radyal pompaların kanaat geometrisinin aralık kayıplarına olan etkisi hakkında bilgi verilecek ve çark içinden geçen akışın durumu incelenecektir. Aralık kayıplarına değinmeden önce, aralık kayıpları üzerine yapılan çalışmalar incelenmiş olup literatür taraması bölümünde özetlenmiştir. Pompa içerisindeki çark hareketli bir parça olduğundan kanatlara etki eden kuvvetler araştırılmaya çalışılmıştır. Kendi imkanlarımızla makine laboratuarlarında oluşturulan deney düzeneği üzerinde değişik deneyler yapılmıştır. Bu deneylerden elde edilen sonuçlar irdelenerek değerlendirilmesi yapılmıştır. Radyal pompaların seçiminde önemli bir faktör olan çark kanat sayılarına ve kanat yüksekliklerine bağlı olarak pompa performansları incelenmiştir. Bu deneyde 11 kanatlı çarklar üzerinde çalışma yapılmıştır. Bununla birlikte düz kanatlı (bz/ bı=l) açık çarklar ile konik kanatlı (bî/ bı=0.6) açık çarklar üzerinde yapılan çalışmalarla kanat yüksekliklerinin pompa performansı üzerindeki etkileri araştırılmış ve kıyaslanmıştır. Son bölümde ise bugüne kadar konu ile ilgili olarak çalışma yapmış araştırmacıların elde ettikleri değerler ile önerdikleri veriler, bu araştırmada elde edilen sonuçlarda karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Bundan sonra bu konuyla ilgili olarak araştırma yapacaklara bazı tavsiyelerde bulunulmuştur.