Taşıt titreşim kaynağı tespit yöntemleri ve uygulaması

Bu çalışmada bir taşıt titreşim probleminin kaynağını tespit etmek için yapılması gereken temel kontroller ve teorisi anlatılmış; daha sonra da 8x8 bir askeri araçta görülen titreşim probleminin tespitinde bu yöntemlerin uygulaması gösterilmiştir. Literatür araştırmalarından elde edilen veriler doğrultusunda, taşıtların titreşim kontrolünde öncelikle, temel titreşim kaynağı motor olduğu için; motora doğrudan bağlı parçaların doğal frekansları kontrol edilir. Motor tahrik frekansı aralığında bir doğal frekans olmamalıdır, aksi takdirde motor tahriğinden kaynaklı olarak rezonans meydana gelebilir. İkinci temel kontrol, güç aktarma elemanlarının burulma titreşimleri ile ilgilidir. Tahriğin başladığı yer olan motordan, taşıt hareketinin oluştuğu tekerleğe kadar olan tüm dönen elemanların, burulma yönündeki doğal frekansları kontrol edilir. Problemin hissedildiği frekans aralığında rezonansa sebep olacak bir burulma modunun olup olmadığı tespit edilir. Çalışmada bahsedilen diğer bir kontrol ise motor ve şanzıman ikilisinin gövde bağlantı takozlarının titreşim geçirgenlik analizleridir. Burada, takozların titreşim sönümleme işlevlerini ne kadar yerine getirebildiği tespit edilir. Takozların taşıdığı kütle, kütle merkezinin konumu, takozların bağlantılarının rijitliği ve bağlantı bölgesinin rijitliği takoz geçirgenliğini etkileyen parametrelerdir. Takozun iyi bir sönüm yaptığını söyleyebilmek için takoz bağlantısının aktif ve pasif tarafından alınan ivme ölçümlerinin arasında en az 10 – 15 dB kadar fark olmalıdır. Tüm bu yöntemler, bir 8x8 askeri aracın titreşim probleminin kaynağını tespit etmek üzere uygulanmıştır. Bu uygulamalar sırasında, motor bağlantıları ve motora direkt bağlı parçaların doğal frekansları motor tahrik frekansı aralığının dışında hesaplanmıştır. Güç aktarma organlarının burulma modları da benzer şekilde, titreşim probleminin hissedildiği frekans aralığı olan 70 – 100 Hz arasında saptanmamıştır. Son olarak, güç paketi bağlantı takozları geçirgenlik analizi için, motor kompartımanının sonlu elemanlar analiz modeli genişletilerek bölgenin rijitliği gerçeğe en yakın olacak şekilde modellenmiştir. Gerçekleştirilen frekans cevap analizleri sonucunda takozların aktif ve pasif bölgelerinin frekans cevap fonksiyonları elde edilmiştir. Bu fonksiyonlar karşılaştırıldığında sağ ön takoz bağlantısında 70 – 100 Hz arasında negatif geçirgenlik oluştuğu gözlemlenmiştir. Analizlerden elde edilen bu geçirgenlik problemini fiilen de tespit etmek ve analiz modelinin test ile korelasyonunu sağlamak için operasyonel ve statik bazı testler gerçekleştirilmiştir. Operasyonel testler sırasında güç paketi takozlarının aktif ve pasif bölgelerinden toplanan ivme değerleri karşılaştırıldığında; analizdekine benzer şekilde, sağ ön takozda 70 – 100 Hz aralığıda negatif geçirgenlik görülmüş, ve bu frekans aralığında gövdede hissedilen ivme değerlerinde de artış görülmüştür. Statik olarak gerçekleştirilen modal testlerde de görülen sağ ön takoz bölgesinde 70 – 100xx Hz'de görülen doğal frekans bu bölgede bir rezonans olduğunu doğrulamıştır. Ve ivme değerlerinin artış gösterdiği bölge şanzıman çıkış devrine göre 2.mertebe üzerinde görüldüğünden; rezonansı tahrik edenin şazıman çıkış şaftının bağlantı açısı tasarımı olduğunu işaret etmektedir.