Taşıyıcı sistemleri farklı olan betonarme yapılarda döşeme türlerinin davranışa etkisi

Büyük şehirlerde özellikle son yıllarda artan nüfus sonucu doğan hızlı şehirleşme, barınma ihtiyacı ve çalışma alanları gereksinimleri, yeni yerleşim alanlarının bulunmasında büyük sıkıntılara sebep olmuştur. Şehirler büyüdükçe, yerleşim alanlarının git gide azalması sebebiyle çok katlı yapıların inşaası yaygınlaşmaktadır. Yapı sektöründe yaşanan teknolojik gelişmeler ve yapım tekniklerinin modernleşmesi yüksek katlı yapıların yapımını kolaylaştırmaktadır. Aktif fay hatlarının üzerinde yer alan ülkemizin yüz ölçümünün %92 si deprem kuşağında yer almaktadır. Bu sebeple ülkemizde yapımı gerçekleştirilen yapıların, olası depremler sonucu can kaybı yaşatmayacak şekilde ayakta kalması en önemli unsurdur. Yapıların projelendirme aşamalarında taşıyıcı sistem tasarlanırken; yapının kullanım amacı doğrultusunda üzerine gelen yükleri emniyetle taşıması, ekonomik olması ve mimari gereklilikleri sebebiyle optimum çözüme ulaşmak için farklı döşeme sistemlerinin kullanılması gerekli olabilmektedir. Bir yapıda doğru taşıyıcı sistemin seçilmesi yanında projenin sahada uygulanabilirliği de önemli bir konudur. Bu hususta yapının projelendirilmesi aşamasında taşıyıcı sistem tasarımından seçilen malzemelere kadar gerçekçi yaklaşımlar gözetilmelidir. Bu çalışmada Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmeliğe (DBYBHY) göre tasarlanan, aynı mimariye sahip farklı katlarda tasarlanan yapıların, farklı taşıyıcı sistemlerde döşeme türlerinin modellemesi yapılmıştır. Farklı döşeme türlerinin davranışa etkisi incelenmiş ve maliyet karşılaştırması yapılmıştır. Yedi bölüm olarak hazırlanan bu çalışmada; Birinci bölümde çalışmanın kapsamı ve amacına yer verilerek giriş yapılmıştır. İkinci bölümde yapıların modellemesinde kullanılan kirişli döşeme, dişli döşeme ve kirişsiz döşeme tipleri hakkında bilgi verilerek özellikleri anlatılmış ve karşılaştırma yapılarak taşıyıcı sisteme olan katkıları incelenmiştir. Üçüncü bölümde Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik'ten bahsedilerek, taşıyıcı sistemlerinin süneklik düzeyleri ve modellemede DBYBHY'ye göre bina türü yapıların deprem hesabında kullanılan hesap yöntemleri hakkında bilgi verilmiştir. Dördüncü bölümde düzensizlik durumları tanıtılmış düzensiz binalara ilişkin koşullar incelenmiştir. Ayrıca kontrolü yapılan parametrelerden olan etkin göreli kat ötelemesi ve ikinci mertebe değeri de yine bu bölümde açıklanmıştır. Beşinci bölümde kurulan modellerin tanıtımı yapılmıştır. Bu bölümün ilk bölümünde modeller; kirişli, dişli ve kirişssiz döşeme olmak üzere 3 farklı döşeme sisteminde genel yapı bilgilerinin verilmesinin ardından, taşıyıcı elemanlarının boyutlandırılması yapılarak çerçeve ve perde çerçeve sistem olarak incelenmiştir. Çerçeve sistem 6 katlı olarak, perde çerçeve sistem 12 katlı olarak dizayn edilmiştir. Yalnızca kirişsiz döşeme DBYBHY'de belli kısıtlar içerdiğinden perde ilavesi yapılarak optimum boyutlarda dizayn edilmiştir. Üç farklı döşeme sistemi içinde çözümleme yapılan modeller ETABS programı ile analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda DBYBHY'nin önerdiği kontroller yapılarak donatılandırılması yapılmıştır. İkinci bölümde ise sadece döşeme sistemindeki değişimin etkisini incelemek için üç farklı döşeme sistemi için taşıyıcı sistemi ve bu taşıyıcı sistemin boyutları aynı olan tek bir sistem seçilerek modellerin analizi yapılmıştır. Altıncı bölümde, analizi gerçekleştirilen bu modellerin ağırlık, periyot, taban kesme kuvvetleri ve ilk bölümde yer alan modellemelerin beton ve demir miktarları, ve 1 normal kat için maliyetleri karşılaştırılmıştır. İkinci bölümde analizi yapılan modellerde ise iç kuvvet etkileri incelenmiştir. Yedinci bölüm olan son bölümde ise yapılan çalışmalardan ve karşılaştırmalardan elde edilen sonuçlara yer verilerek yorumlanmıştır.