Tazelenme Üniversitesi öğrencilerinde genel beslenme bilgi düzeyi ve ilişkili faktörler

TAZELENME ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİLERİNDE GENEL BESLENME BİLGİ DÜZEYİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Amaç: Bu tez çalışmasında Akdeniz Üniversitesi Gero-Atlas çalışması sonucunda hayata geçen Gero-Atlas 60+ Tazelenme Üniversitesi öğrencilerinde genel beslenme bilgi düzeyinin ve ilişkili faktörlerin saptanması amaçlanmıştır. Uzun erimli amacımız: Çalışmamızın sonuçları doğrultusunda Gero-Atlas 60+ Tazelenme Üniversitesi eğitim programında beslenme dersinin yapılanmasına ışık tutmaktır. Yöntem: Bu çalışma nicel verilere sahip kesitsel bir çalışmadır. Çalışmaya Akdeniz Üniversitesi Gero-Atlas 60+ Tazelenme Üniversitesi'nin eğitim verdiği Akdeniz ve Ege Üniversitesi Kampüslerinde toplam 167 öğrenci dahil edilmiştir. Çalışmada Türkçe geçerlik güvenirliği Alsaffar tarafından yapılan, Parmenter ve Wardle'ın Genel Beslenme Bilgisi Anketi kullanılmıştır. Bu ölçeğin A-B-C-D olmak üzere 4 bölümü vardır. "Diyet-hastalık ilişkisi"ni içeren D bölümü çalışmamızda kullanılmamıştır. Her bölüm ve toplam puan için, alınan ortalama puanın maksimum alınabilecek puana bölünmesiyle elde edilen ortalama puan yüzdeleri hesaplanmıştır. A bölümünde "Uzmanların Diyet Önerileri" soruları bulunmaktadır, toplam puan 11'dir. B bölümünde "Besin Bilgisi" soruları bulunmaktadır, toplam puan 63'tür. C bölümünde ise "Gündelik Besin Seçimleri" soruları bulunmaktadır, toplam puan 8'dir. Bütün ölçeğin toplam puanı 82'dir. Bulgular: Katılımcıların 66'sı kadın (%39.5), 101'i (%60.5) erkektir, yaş ortalaması 64.89±6.40 yıldır. 11'inin (%6.6) eğitim yılı 5 yıl altında, 48'inin (%28.7) eğitim yılı 5-11 yıl arasında, 108'inin (%64.7) eğitim yılı 11 yıl üzerindedir, çoğunluğunun (%61.7) fazla kilolu ya da obez sınıfında olduğu saptanmıştır. Anketin toplamından alınan puan: 49.5 %60.42 (Max:82), A, B, C bölümünde ortalama puanları sırasıyla 5 (%45), 38 (%60.75), 6 (%78.36). Katılımcıların toplam puanı yüksek olsa da alt gruplar incelendiğinde özellikle uzmanların diyet önerileri kısmında bilgi düzeyi düşük bulunmuştur. Eğitim düzeyi arttıkça genel beslenme bilgi puanı (p=0.001) ve alt grup puan analizi (B bölümü) (p=0.005) istatistiksel açıdan anlamlı derecede arttığı saptanmıştır. Genel beslenme bilgisi ile cinsiyet, yaş, beden kütle indeksi (BKİ), gelir düzeyi, medeni durum arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Alt grup puan analizi (C bölümü) ile yaş arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. 75 yaş ve üzeri yaş grubunun 65 yaş altı ve 65-74 yaş arası gruptan Gündelik Besin Seçimleri Bilgisi puanı anlamlı olarak düşük olduğu saptanmıştır (p=0.005). Katılımcıların %68.9'u (n=115) kronik bir hastalığının olduğunu belirtmiştir. En sık görülen kronik hastalıklar Hipertansiyon (HT) (%30.4) ve Tip 2 Diabetes Mellitüs'tür (DM) (%13.4). Tip 2 DM ve HT hastalığı olanlarda Gündelik seçim bilgisi düşük bulunmuştur (p=0.049). Katılımcıların %70.7'si günde kaç porsiyon meyve-sebze tüketilmesi gerektiğini, %81.4'ü hangi tip yağ kullanımının azaltılmasının sağlık için önemli olduğunu, çoğunluğu (%87.4) günlük tuz tüketiminin kaç gramı aşmaması gerektiğini bilmemektedir. Sonuç: Eğitim düzeyi arttıkça genel beslenme bilgi düzeyi artmaktadır. Katılımcıların toplam puanı yüksek olsa da alt gruplar incelendiğinde özellikle uzmanların diyet önerileri kısmında bilgi düzeyi düşük bulunmuştur. Gero-Atlas 60+ Tazelenme Üniversitesi beslenme derslerinde özellikle günlük beslenmemizde yer alan tuz, nişastalı besinler, sebze ve meyve miktarı, besinler şeker içeriği, Tip 2 DM ve HT hastalıklarında beslenme ve doğru tip yağ kullanımı konularına yer verilmesi bilgi düzeyini arttıracağını düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Yaşlı; Genel Beslenme Bilgisi.