Tıbbi atık bertaraf teknolojilerinin hibrid HFLTS&MABAC yaklaşımı ile değerlendirilmesi

Üretilen tıbbi atık miktarı, sürekli artan nüfus dolayısıyla oluşan sağlık hizmetleri talebi ve kurulan yeni sağlık kuruluşları ile her geçen gün artmaktadır. Tıbbi malzemelerin tek kullanımlık olması da atık miktarının artmasının sebeplerinden biridir. Tıbbi atıklar, taşıdıkları birtakım risklerden dolayı özel muamele gerektirmektedir. Bu riskleri mümkün olduğunca azaltmaya çalışmak gelişmekte olan ülkelerin ortak bir sorunudur. Bu sorunu çözmek için tıbbi atık bertaraf yöntemleri arasından en uygununun seçilmesi son derece önemlidir. Birden fazla çelişen kriter ve bir grup uzmanın görüşleri dikkate alınarak, Tıbbi Atık Bertaraf teknolojileri arasından en iyi yöntemin seçilmesi çok önemli bir grup karar verme problemidir. Alternatif değerlendirmede kullanılan nitel ve nicel kriterlerin, içerdiği serbest içerikli terim seti ile insanın kararsız doğasına yakın ve esnek bir şekilde değerlendirilmesine imkân tanıyan Hesitant Fuzzy Linguistic Term Set (HFLTS) yöntemi son zamanlarda ilgi odağı olmuş bir dilsel terim setidir. Multi-Attributive Border Approximation Area Comparison (MABAC) yöntemi ise, basit işlem adımları ile Sınır yaklaşım alanına uzaklığı ölçerek alternatif değerlendirmeye yarayan Çok Kriterli Karar Verme Yöntemi (ÇKKV)'dir. Bu çalışmada, HFLTS ve MABAC yöntemlerinin bir hibridi olan yeni bir HFLTS&MABAC yöntemi önerilmiştir. İlk olarak, literatürde mevcut olan Tıbbi Atık Bertaraf teknolojisi değerlendirme kriterleri incelenmiş ve bu kriterlere literatürden farklı olarak Ergonomik kriterler eklenmiştir. Daha sonra, ana kriter ve alt kriter ağırlıkları çok kriterli HFLTS yöntemi ile elde edilmiş ve en iyi teknoloji MABAC yöntemi ile belirlenmiştir. Yöntemin geçerliliğini göstermek için HFLTS&TOPSIS ve HFLTS&VIKOR yöntemlerinden elde edilen sonuçlarla kıyaslanmıştır. Hesaplama sonucunda en yüksek ağırlığa sahip ana kriter çevresel faktörler (ÇF) ardından ekonomik faktörler (EK) çıkarken, alt kriterlerden gaz atıklar ve çevresel etkileri (GÇE) ve işletme maliyeti (İM) kriterleri çıkmıştır. Kullanılan yöntemler sonucunda diğer yöntemlere göre maliyeti az olan, çevre korumasına duyarlı ve bertaraf etkinliği yüksek olan Sterilizasyon teknolojisi seçilmiştir.