Tissue culture and evaluation of biological activity of Filipendula ulmaria (L.) maxim, a medicinal plant

Filipendula ulmaria (çayırkraliçesi) damla hastalığı ve eklem iltihabı gibi iltihaplı hastalıkların tedavisinde, öksürük, bronşit, ateş, soğuk algınlığı ve ülser tedavisinde kullanılan tıbbi bir bitkidir. Çayır kraliçesi bitkisi için güvenilir in vitro kültür yöntemi geliştirilmiştir. Üç farklı eksplant (yaprak, petiyol parçaları ve kök) çeşitli hormon kombinasyonlarının bulunduğu Murashige ve Skoog Minimal Organik (MSMO) ortamı içerisinde kültüre alınmıştır. En iyi sürgün oluşumu kök eksplantlarının 0.1 mg/l TDZ+0.5 mg/l IAA+0.5 mg/l GA3 ve 0.5 mg/l TDZ+0.25 mg/l IAA+0.5 mg/l GA3 içerdiği ortamlarda elde edilmiştir. Oluşan sürgünler farklı konsantrasyonlarda IAA, IBA, NAA veya 2,4-D içeren köklendirme ortamlarına aktarılmıştır. Köklendirme için en etkili oksin hormonu IBA olmuştur. En fazla kök oluşumu 0.5 mg/l IBA ve 0.5 mg/l IAA içeren ortamlarda gözlenmiştir. Köklendirilmiş bitkicikler vermikülat içeren Magenta kaplarına transfer edilmiş ve 3 hafta sonunda toprağa aktarılmıştır.Çayırkıraliçesi özütlerinin biyolojik aktivitesinin değerlendirilmesi için üç farklı biyolojik test (antibakteriyal, antitümör ve toksisite) uygulanmıştır. Sekiz farklı özüt [ in vitro yetiştirilmiş (IE) ve arazide yetişmiş (FE) bitkinin etanol özütü, in vitro yetiştirilmiş (IEA) ve arazide yetişmiş (FEA) bitkinin etilasetat özütü, in vitro yetiştirilmiş (IH) ve arazide yetişmiş (FH) bitkinin hekzan özütü, in vitro yetiştirilmiş (IW) ve arazide yetişmiş (FW) bitkinin su ile hazırlanan özütü] kullanılarak biyolojik aktivite değerlendirilmiştir. Genel olarak kullanılan bakterilere karşı, arazide yetişmiş bitkilerden elde edilen özütlerin antibakteriyal aktivitesi in vitro yetiştirilmiş bitkilerden elde edilen özütlerden daha iyi olmuştur. Arazide yetişmiş bitkilerden su ile elde edilen özütler (FW) diğer özütlere göre daha iyi antibakteriyal aktivite ortaya koymuştur. S.epidermidis, S. aureus, S. typhimurium, S. marcescens, , P. aeruginosa, P. vulgaris, K. pneumoniae ve E. cloacae FW' ye karşı hassasiyet göstermiştir.Çayırkraliçesi'nin antitümör aktivitesi patates disk yöntemi ile test edilmiştir. Arazide yetişmiş bitkiler in vitro yetiştirilmiş bitkilerden daha iyi antibakteriyal aktivite göstermiştir. Fakat, Agrobacterium tumefaciens için canlılık testi uygulandığında patates üzerindeki tümör inhibisyonunun A. tumefaciens'in canlılığını azalttığı gözlenmiştir. F. ulmaria' nın antitümör aktivitesinin patates disk yöntemi ile test edilmesi mümkün değildir çünkü bu bitki özütleri çok güçlü antibakteriyal aktiviteye sahiptir ve A. tumefaciens' in canlılığını etkilemektedir.Çayırkraliçesi bitki özütlerinin genel toksisitesini değerlendirebilmek için tuzlu su karides testi kullanılmıştır. MS-222 (Trikain metan sülfonat) ile karşılaştırıldığında bütün özütlerin yüksek konsantrasyonlarda (LC50 > 2.000 mg/l) toksik olduğu görülmüştür. Arazide yetişmiş ve in vitro olarak yetiştirilmiş bitkilerden elde edilen sulu özütlerin diğer özütlere (etanol, etilasetat ve hekzan) göre toksisitesi daha düşüktür. Çayırkraliçesi özütleri yüksek konsantrasyonlarda toksiktir ve hücre kültürlerinde kanser hücrelerinin öldürülmesinde etkili olamayacağı düşünülmektedir.