Tıbbi ortamların ve ilişkilerin engelli kişilere uygunluğunun etik yönden değerlendirilmesi

ÖZETTıbbi Ortamların Ve İlişkilerinEngelli Kişilere Uygunluğunun Etik Yönden DeğerlendirilmesiBu tezin amaçları, (1) engelli kişilerin tıbbi ortamlardaki durumlarını saptamak,tıp dünyasının ilgisini özel bir hasta grubunu oluşturan engelliler üzerineyoğunlaştırmak, (2) hekimlerin engelli hastalara yönelik duyarlılıklarınıarttırmaktır. Bu genel amaç doğrultusunda birbirine paralel iki araştırmayapılmıştır.Araştırma bulgularını bütünleyici olarak engelliler hakkında bilinmesi gerekenlerderlenerek okura sunulmuş; engellilik kavramı, sosyal açıdan ve tıp etiği açısındanele alınıp irdelenerek kuramsal çerçeve sonlandırılmıştır.Planlanan araştırmalar ise, Adana ili tam teşekküllü sağlık kurumlarından AdanaNumune Hastanesi, Adana Devlet Hastanesi, Adana Sosyal Sigortalar KurumuHastanesi (Çukurova Bölge Hastanesi) ve Çukurova Üniversitesi Tıp FakültesiBalcalı Hastanesi'nde yapılmıştır. Bu araştırmaların ilkinde söz konusuhastanelerde çalışan 230 klinisyenle yüz yüze görüşme yapılmış ve kendilerine 14sorudan oluşan anket formu uygulanmıştır. İkinci araştırmada ise aynı sağlıkkurumlarındaki fiziksel alt yapı koşullarının bedensel engelli hastalara uygunluğubizzat araştırıcı tarafından gözlemlenerek ve yetkililerden bilgi alınarak tespitedilmiştir.Sonraki bölüm, klinisyenler ile yapılan görüşmelerden elde edilen veriler ile sözkonusu hastanelerin fiziksel alt yapı koşullarına ait bulguları kapsamaktadır.Görüşme bulguları, genel olarak hekimlerin engelli hastalarına olumlu ayrımcılıkeğiliminde olduklarını göstermiştir. Fiziksel alt yapı koşullarının ise hastanelerinçoğunda bedensel engellilere uygun olmadıkları gözlenmiştir.Tartışma bölümünde, engelli hasta ve hekim etkileşiminin hem engelli hasta, hemde hekim açısından oluşturduğu sorunlar incelenmiştir. Görüşme bulguları kendiiçerisinde ve literatür ile tartışılmış, hastanelerin fiziksel koşulları ile ilgili sonuçlarda bu bölümde değerlendirilmiştir.Son olarak engellilerin sağlık hizmetinden daha fazla ve daha rahatyararlanmaları için bazı önerilerde bulunulmuştur.Anahtar sözcükler: Engellilik, engelli hasta, tıbbi ortam, tıp etiği, ulaşılabilirlikviii