1968'den günümüze sosyal bilgiler ders kitaplarında coğrafi keşiflerin anlatımı ve öğretilmesine yönelik öğretmen görüşleri

Bu çalışma nitel-nitel olarak belirlenen iki aşamalı kısmen karma bir çalışmadır. Araştırmanın birinci aşamasında 1968, 1971-1972, 1985, 1998, 2005 ve 2017- 2018 programlarına göre hazırlanan sosyal bilgiler ders kitaplarındaki coğrafi keşifler konusunun nasıl yer aldığını belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmada 1968, 1973, 1983, 1987, 1989, 1999, 2002, 2013, 2015, 2018 ve 2020 yılı sosyal bilgiler 7. sınıf ders kitapları kullanılmıştır. Birinci aşamada değişen öğretim programlarına göre hazırlanmış ders kitapları doküman analizi yoluyla incelenmiştir. Ders kitaplarında coğrafi keşifler konusunda en fazla bulunan görsel şahıs fotoğraflarıdır. En fazla adı geçen kâşif Kristof Kolomb ve en fazla ilişkili kavram "keşif" ve "kıta" kavramlarıdır. Konu ders kitaplarında daha çok rönesans ile ilişkilendirilerek verilmiştir. Ders kitaplarındaki ölçme araçlarının en fazla alt düzey sorulardan oluştuğu, günümüze yakın yıllarda ise üst düzey sorulara rastlandığı sonucuna ulaşmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında ise coğrafi keşifler konusunun öğretilmesine yönelik sosyal bilgiler öğretmenlerin görüşleri ele alınmıştır. 2019-2020 eğitim öğretim yılında Kırşehir ilinde görev yapmakta olan 7. sınıf sosyal bilgiler dersine giren 20 öğretmene yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmış ve içerik analizine göre analiz edilmiştir. Öğretmenlerin coğrafi keşifler konusunun öğretilmesini önemli buldukları, sınıf içi uygulamalarda en fazla düz anlatım ve soru cevap kullandıkları, konu anlatımında öğrencilerden kaynaklı sorunlar yaşadıkları, konuya verilen ders saatini yetersiz buldukları sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Coğrafi Keşifler, Öğretmen Görüşleri, Sosyal Bilgiler Ders Kitapları, Sosyal Bilgiler Öğretim Programı