Tedarik süreçlerinde döngüsel sefer sistemlerinin yol ve kapasite ölçütlerine dayalı modellenmesi ve uygulanması

Lojistik maliyetlerinin, işletmenin sahip olduğu toplam maliyetler içerisindeki payı oldukça büyüktür. Küreselleşme ile de artık dünyanın her noktasına teslimat büyük önem kazanmıştır, bu da lojistik faaliyetlerinin optimizasyonunun önemini oldukça arttırmıştır. Bu nedenle son 50 yıldır araç rotalama problemlerine çeşitli yaklaşımlar geliştirilmiştir. Bir veya daha fazla tesisten, belirli müşterilere ürün dağıtılması ya da toplanması işlemlerinin yer aldığı problemler, araç rotalama problemleri (ARP) olarak adlandırılmaktadır. ARP'nde temel amaç bütün maliyetleri en aza indirmek, gidilen yolun en küçüklenmesi ile verimli sonuçlar elde etmektir. Yalın düşünce felsefesinin önemli ayaklarından biri yalın lojistiktir. Doğru ürünü, doğru zamanda, doğru yere ve doğru kalitede teslim edebilmek için iyi tasarlanmış bir sisteme sahip olmak gerkmektedir. Araç rotalama problemlerinde de yalın lojistik sistemelerinin araçlarından olan döngüsel sefer yöntemi bu ihtiyaçlar için uygundur. Bu çalışmada araç rotalama problemlerinin çeşitlerinden ve literatürdeki gelişiminden bahsedilmiştir. Ardından geliştirilen bir matematiksel model ile desteklenen çalışma, mobilya üreticisi probleminde uygulanmıştır. Uygulanan model, optimal sonucu verirken, daha kısa sürede optimal sonuca yakın sonuçlar üreten sezgisel bir algoritma da kullanılmıştır. Gerçek hayatta birçok türde ARP ile karşılaşılmaktadır. Bu çalışmada da araçlar için gidilen yolu en küçükleyen ve diğer kısıtları optimize eden matematiksel model önerilmiştir. Bir mobilya üreticisinin tedarikçileri ile birlikte ele alındığı modelde, kullanılan araç sayıları, kapasiteleri ve harcanan zaman problemin sınırlayıcı kısıtları olarak yer almaktadır. Sonraki aşamada ise mevcut problemi optimale yakın bir değerle çözüme kavuşturan bir sezgisel algoritma kurgulanmıştır. Önerilen bu iki yöntem ile kullanılmayan araç kapasitesinin ve gidilen yolun ortak optimalliği amaçlanılmaktadır. Uygulama 5 tedarikçiye sahip bir tesiste yapılmıştır. Daha sonra 13 ve 31 tedarikçili senaryolar ile desteklenmiştir. 5 tedarikçili veriler problemin modellenmesine yardımcı olurken, problemin genel modellenmesi açısıdndan yetersiz kalmıştır. Bu nedenle problemin çözümünde farklı senaryolar uygulanmıştır. Her bir problem için 2 aşamalı tamsayılı modeller çözüldükten sonra farklı ağırlıklara sahip sezgisel metodlar ile test yapılmıştır. Sezgisel olarak ele alınan 15 ayrı senaryo sonucu değerlendirilmiş ve ardından sezgisel metotlar arasında en uygun olanı seçilmiştir.