Tedarik zinciri ağında riskin yönetimi: Tedarik yönlü bir karar destek sistemi tasarımı

Bu tez çalışmasında, tedarik zinciri risk yönetimi (TZRY)'ne yönelik maliyet/risk ödünleşmesini esas alan bir karar destek sistemi geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda çalışmada, tedarik zinciri (TZ)'nin sürekliliğinin sağlanması kapsamında sadece maliyetlerin göz önüne alınmadığı, bunun yanında tedarikçiler ve tedarikçilerden üretim tesislerine uzanan dağıtım ağındaki olası risklerinde değerlendirilmesini sağlayarak üretim ve stok planlamalarına yönelik daha gerçekçi kararlar alınabilmesini ve bu sayede sürdürülebilirliğin sağlanabilmesini amaçlayan bir karar destek sistemi geliştirilmiştir. Bu genel çerçevede, TZ risklerinin hafifletilmesinde tedarikçilerin risk profili ve dağıtım kanalının riskleri ile toplam maliyetler hiyerarşik bir yapıda değerlendirilerek, olası herhangi bir kesinti durumunda üretici firmanın riskten daha az etkilenmesi sağlanmış olacaktır. Tedarikçiler ve bu tedarikçileri üretim tesislerine bağlayan ağın riskinin değerlendirmeye alınması esnasında en az maliyet ve riski oluşturan dağıtım kanalından en fazla tedarikin gerçekleşmesi, hatta risk ve toplam maliyetler arasında ödünleşme yapmak sureti ile karar vericiye alternatifler arasından seçim yapma imkânı sağlanması hedeflenmiştir. Çalışma neticesinde önerilen karar destek sistemi, istenen sayıda tedarikçi ile istenen sayıda üretim merkezi arasında istenen sayıda karar vericinin görüşlerine yer vererek kullanıcının kendi problem sahasına yönelik spesifik riskleri belirleyebildiği, optimal/optimale yakın sonuçları çok kısa bir sürede elde edebildiği bir yazılıma dönüştürülmüştür. Bu sayede önerilen karar destek sisteminin kullanıldığı bir planlama ile riske göre revize edilen tedarik planı neticesinde tedarikçilerden veya dağıtım kanallarından kaynaklanabilecek bir kesintiden etkilenme derecesi azaltılmış olacaktır. Böylece, bildiğimiz kadarıyla, bu tez çalışmasında, bütün TZRY süreçlerin değerlendirildiği literatürdeki ilk metodoloji ve ilk yazılım geliştirilmiştir.