Tek kişilik edebiyat uyarlaması tiyatro oyunlarının anlatı yapısı ve dramaturjik incelemesi

Tarihsel anlamda pek çok sanat dalını kapsayacak biçimde kullanılan anlatı geleneği; sözün metne, oradan sahneye taşınması sürecinde önemli kırılmalar yaşamıştır. Kuramsal açıdan edebiyatın gücünün etkili olduğu bu dönemde okur- yazar/ seyirci- oyuncu ikiliği ile diyalojik söylem türünden monolojik söylem türüne geçiş, anlatı yapısındaki önemli değişimlerden biridir. Çalışmamızda oyunlaştırılan metinlerin dili incelenmiş, yapılan dramaturji çalışması ile diyalojik yapının oluşumu ortaya çıkarılmış, edebiyat ve tiyatronun kendine özgü terimleri kullanılarak her iki sanat dalının birbiri üzerindeki etkisi belirlenmiştir. Eğitim, psikoloji, gazetecilik, reklamcılık gibi pek çok alanda kullanılan oyunlaştırma kavramının tiyatrodaki karşılığı, sahne üstünde icra edilecek olan tiyatro oyunu için farklı bir sanatsal üründen yaratılan özgün metindir. Oyunlaştırma kavramı ile birlikte hem edebiyat hem de tiyatro literatüründe yer almasına karşın uygulamada iki alanın birbirinden uzaklaşması sonucu okur/ seyirci nazarında görülen yabancılaşma da üzerinde durulan konulardandır. Oyunlaştırmalar aracılıyla edebi bir metinden dramatik dil aracılığıyla tek kişilik oyuna dönüştürülen kurmaca metinlerin yapısındaki değişimler ortaya çıkarılmış; 2000 yılından sonra gerçekleştirilen tek kişilik edebiyat uyarlaması tiyatro oyunları görüşlerimizi desteklemek üzere incelenmiş, bu doğrultuda çeşitli sonuç ve önerilere ulaşılmıştır. Anahtar kelimeler: Oyunlaştırma, anlatı, tek kişilik oyun, uyarlama, oyun metni