Tekdüzen hesap planına göre inşaat tahhüt işletmeleri muhasebesi

înşaat taahhüt işletmeleri, inşaat üretim faktörlerini biraraya getirerek, gereksinim duyulan biçim, nitelik ve miktarlarda inşaatlar üretirler. Özellikle ürettikleri inşaatlar nedeniyle, genel eko nomiyi sürükleyici ve geliştirici işlevi herkesçe kabul görmektedir. İnşaatlar için harcanan paraların çok olması, bunların bir defada ödenmesinin güçlüğü ve işle rin bir yıldan daha fazla sürmesi nedeniyle, inşaat taahhüt işletmelerinin değişik sektörlerde faali yette bulunan işletmelerin tümünden daha çok planlamaya, maliyet kontrolüne ve denetime önem vermesini gerektirmektedir. înşaat taahhüt işletmelerinin en büyük özelliği yaptıkları inşaatların süre açısından uzun yıllar almasıdır. Bu özellik inşaat taahhüt işletmeleri muhasebesini önemli ölçüde etkilemekte ve muha sebeye gereken önemin verilmesini gerekli kılmaktadır. Özellikle, birden fazla inşaat işinin bir likte yürütülmesi, bunlar ile ilgili oluşan giderlerin biriktirilmesi, dağıtılması ve ertelenmesi gibi ilginç konulan inşaat taahhüt işletmeleri muhasebesi içine sokmuştur. Ve yapılan her işin birbirin den farklılık göstermesi, muhasebede "sipariş maliyeti" yönteminin kullanılmasını gerekli kıl maktadır. înşaat taahhüt işletmeleri muhasebesinde en önemli konu, herbir inşaat taahhüdünün sonucunu doğru olarak tespit edebilmektir. Bu amaçla, esas alınabilecek kâr tespit yöntemlerinin hepsinin temelinde hasılat maliyet karşılaştırması yatar. Kanuni açıdan işin tam bitimi yönteminin kullanıl ması zorunluluk olmasına rağmen işletme isterse, işin kısmen bitimi yöntemini benimseyebilir. Tekdüzen Hesap Planı her iki yöntemin kullanılmasına imkan vermektedir. înşaat taahhüt işletmelerinin kendilerine has özellikler nedeniyle, bu işletmelerin muhasebesi diğer üretim yapan işletmelerin muhasebesinden farklılıklar gösterebilmektedir. Özellikle kayıtla malarda kullanılan hesaplar bu farklılığı açıkça ortaya koymaktadır. înşaat taahhüt işletmelerinin maliyet muhasebesi amaçlarına ve özellik maliyet kontrol amacı na hizmet edebilecek bir tahminin yapılabilmesi için, maliyetleri belirlemede iş sınıflarını gider merkezleri olarak ele almamız gerekir. Yani maliyet muhasebesinin özellikle kontrol işlevini ye rine getirebilmesi için inşaat maliyetlerinin gerekli ayrıntıda -gider yeri, gider merkezi, gider çeşi di ve türü olarak- izlenmesi ve muhasebe kayıtlarının Tekdüzen Hesap Planı'na uygun bir şekilde yapılmasını gerektirmektedir. Bu sayede, iş sınıfları itibariyle yapılan maliyet tahminlerini gerçek leşmelerle karşılaştırabilirle imkanına kavuşulacaktır. înşaat taahhüt işletmeleri faaliyet sonuçlarını doğru olarak saptayabilmek ve düzenlenen mali tabloların güvenilir olması için herbir inşaat taahhüdü ile ilgili giderlerin yakından izlenmesi ve muhasebe kayıtlarının Tekdüzen Hesap Planı'na uygun bir şekilde yapılması gerekir. Özellikle ana hesaplar altında açılacak alt hesapların ayrıntılı bilgi vermesi bakımından inşaat taahhüt işlet meleri muhasebesinde ayrı bir yeri vardır. Yani Tükdüzen Hesap Planı'na ait hesapların detaylan- dınlması üst yönetimin almak istediği bilgiyle çok yakından ilgili olmaktadır.