Teknoloji difüzyonu bağlamında toplam faktör verimliliğinin makro belirleyicilerinin karşılaştırmalı incelenmesi: Gelişmekte olan ülkeler örneği

Bu çalışmada toplam patentler, seçilmiş ithalat kalemleri, ülkeye giren doğrudan yabancı yatırımlar ve üçüncü düzeyli eğitimin, literatürde teknoloji difüzyonunun temsilcisi olarak görülen toplam faktör verimliliğine etkileri incelenmiştir. OECD ülkeleri arasındaki gelişmekte olan ülkeler olan Arjantin, Brezilya, İspanya, Güney Kore, Meksika, Portekiz, Şili, Türkiye ve Yunanistan'a ilişkin olarak gerçekleştirilen ve 1970-2014 dönemini kapsayan analiz, yıllık veriler ve ARDL yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar seçilmiş ithalat kalemlerinin hem kısa hem de uzun dönemde en önemli ortak belirleyici olduğunu, diğer değişkenlerin belirgin bir ortak etki gösteremediğini ortaya koymuştur. Buna rağmen patentlerin tüm ülkeler için kısa ve uzun dönem analizlerinin en az birinde anlamlı etki yarattığı görülmüştür. Doğrudan yabancı yatırımların hem kısa hem de uzun dönemde az sayıda ülkede anlamlı ve pozitif etki sağlayabildiği, eğitimin ise kısa dönemde Meksika, Portekiz ve Türkiye'de; uzun dönemde ise yalnızca Brezilya'da pozitif ve anlamlı etki yarattığı gözlemlenmiştir.