The effect of repeated exposure, picture presence and context reinstatement on truth judgments

Yalan haberlerin sosyal medya platformlarında yaygınlaşması sonucunda doğruluk yargılarımızı etkileyebilecek faktörleri ortaya çıkarmak kritik bir hale gelmiştir. Önceki araştırmalar, tekrarlı gösterimin ve bilgiye eşlik eden resimlerin, bireyleri bilginin doğru olduğuna inanmaya yönetebileceğini göstermektedir. Ancak sık sık rastlanılan sosyal medya paylaşımları göz önüne alındığında, doğruluk yargılarımızın altında yatan mekanizmaları anlamak için incelenmesi gereken üç konu vardır. Birincisi, bilgiye eşlik eden fotoğraflara tekrarlı bir şekilde maruz kalmanın doğruluk yargısını artırıp artırmadığını araştırmaktır. İkinci olarak, günlük hayatta yaygın olarak karşılaştığımız tekrarlı gösterimin ve bilgiye eşlik eden fotoğrafın doğruluk yargısı üzerindeki simültane etkilerini araştırmaktır. Üçüncüsü, tekrarlanan bilgilerdeki bir ayrıntı değişikliğinin (örneğin; eşlik eden fotoğraf) doğruluk yargılarına nasıl yansıdığını anlamaktır. Üç deneyden oluşan seride, yukarıda belirtilen sorulara bir cevap bulmak amaçlanmıştır. Birinci deneyde fotoğraflara önceden maruz kalmanın, eşlik ettiği bilgiler için belirtilen doğruluk yargılarını artırıp artırmadığı test edilmiştir. Sonuçlar, fotoğrafların tekrarlı gösteriminin doğruluk yargılarını artırmadığı ancak mevcudiyeti sebebiyle artırdığını göstermektedir. İkinci deney, tekrarlı gösterimin ve fotoğraf varlığının doğruluk yargısı üzerindeki aynı anda oluşan etkisini araştırmaktadır. İlk deneyin aksine, ifadelerin tekrarının doğruluk yargısını artırdığı ancak fotoğraf varlığının bir fark yaratmadığı gözlemlenmiştir. Son olarak üçüncü deney, tekrarlanan bilgilerdeki bir detay değişikliğinin (örneğin, fotoğraf detayı), doğruluk yargısını etkileyip etkilemeyeceğini araştırmaktadır. Deneyde manipülasyon olarak, ya bilgiye eşlik eden fotoğrafta bir ayrıntı değiştirilmiştir (değişen bağlam) ya da bilgi aynı fotoğraf ile tekrarlı bir şekilde gösterilmiştir (aynı bağlam). Sonuçlar, aynı detay ile tekrar eden ifadelere, detayı değişerek tekrarlayan ifadelere göre daha yüksek doğruluk yargısı verildiğini göstermiştir. Sonuçlar ve geleceğe yönelik araştırmalar; doğruluk (truthiness), yanıltıcı doğruluk etkisi (illusory truth effect) ve bağlamın aynı şekilde vurgulanması (context reinstatement effect) bağlamında tartışılmıştır.