Tempolu yürüyüş egzersizi yapan diz osteoartritli bireylerde fiziksel ve psikososyal durum ile irisin düzeyi arasındaki ilişki

Amaç: Bu çalışmanın amacı diz osteoartritli bireylerde tempolu yürüyüş egzersizinin irisin düzeyi ve ağrı, kas kuvveti, fonksiyonel kapasite, uyku kalitesi, depresyon, yorgunluk, yaşam kalitesi gibi fiziksel ve psikososyal parametreler üzerine etkisini ve irisin düzeyinin bu parametreler ile ilişkisini incelemektir. Yöntem: Çalışmaya diz osteoartriti tanısı almış 40-65 yaş arası bireyler dahil edildi. Katılımcılar rastgele olarak kontrol (n=20) ve çalışma gruplarına (n=20) ayrıldı. Her iki gruba da 8 hafta boyunca progresif kuvvetlendirme egzersizleri içeren ev egzersiz programı, çalışma grubuna buna ek olarak tempolu yürüyüş egzersizi uyguladı. Katılımcıların diz ağrısı 'Vizüel Analog Skala', eklem hareket açıklığı 'gonyometre', kas kuvveti 'Manuel Kas Kuvveti Ölçüm Cihazı', fonksiyonel kapasitesi '6 Dakika Yürüme Testi', depresyon şiddeti 'Beck Depresyon Envanteri-II', uyku kalitesi 'Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi' ve yorgunluk düzeyi 'Yorgunluk Şiddet Ölçeği' ile değerlendirildi. Ayrıca katılımcıların semptomları, fonksiyonel durumu ve yaşam kalitesini değerlendirmek amacıyla Diz İncinme ve Osteoartriti Sonuç Skoru ve Diz ve Kalça Osteoartriti Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanıldı. Serum irisin düzeyi ise ELİSA kit yardımıyla ölçüldü. Tüm değerlendirmeler egzersiz programı öncesi ve sonrası yapıldı ve irisin düzeyinin belirlenmesi amacıyla katılımcılardan kan örneği alındı. Bulgular: Çalışmamız sonucunda 8 haftalık egzersiz programı sonrası çalışma grubundaki katılımcıların serum irisin düzeylerinin istatistiksel olarak anlamlı ölçüde azaldığı tespit edildi (p=0,012) ve bu azalma kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0,039). Diğer parametrelerin grup içi karşılaştırmasında egzersiz programı sonrası ağrı düzeyinde, eklem hareket açıklığında, quadriceps kas kuvvetinde, fonksiyonel kapasitede, depresyon şiddetinde, uyku kalitesinde, yorgunluk düzeyinde, Diz İncinme ve Osteoartrit Sonuç Skoru tüm alt boyutlarında, Diz ve Kalça Osteoartriti Yaşam Kalitesi Ölçeğinin fiziksel aktivite, zihinsel sağlık ve ağrı alt boyutlarında her iki grupta da istatistiksel olarak anlamlı iyileşmeler gözlenirken (tüm p<0,05), sadece çalışma grubunda vücut kitle indeksinde istatistiksel olarak anlamlı düşüş (p=0,009) ve Diz ve Kalça Osteoartriti Yaşam Kalitesi Ölçeğinin sosyal destek alt boyutunda istatistiksel olarak anlamlı bir iyileşme tespit edildi (p=0,013). Gruplar arası karşılaştırmada ise; egzersiz periyodu sonrası irisin düzeyi haricinde diğer parametrelerde istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. 8 haftalık tempolu yürüyüş egzersizi programı sonrası irisin düzeyi ile herhangi bir fiziksel ve psikososyal parametre arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptanmadı. Sonuç: Bu çalışma düzenli tempolu yürüyüş programının diz osteoartritli bireylerde irisin düzeyini azalttığını ortaya koydu. Ancak tempolu yürüyüş programının fiziksel ve psikososyal parametreler üzerinde çok yönlü olumlu etkileri olmakla birlikte bu egzersiz kontrol grubuna kıyasla ek bir iyileşme sağlamadı. Bununla birlikte düzenli olarak tempolu yürüyüş yapan hastalarda irisin düzeyi ile fiziksel ve psikososyal parametreler arasında ilişki de bulunmadı. Osteoartritli bireylerde egzersizin türü, süresi ve yoğunluğu gibi faktörler dikkate alınarak planlanan farklı egzersiz programlarının, irisin üzerindeki etkisinin klinik verilere yansımasını değerlendiren daha ileri araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.