Term yenidoğanlarda ve annelerinde B12 vitamini eksikliği sıklığı ve anne beslenmesi ile ı̇lişkisi

Giriş ve Amaç: B12 vitamini hücre bölünmesi ve çoğalmasında görevli olan DNA sentezlenmesinde önemli bir yere sahiptir. Vitamin B12 eksikliğinde kardiyovasküler sistem, sinir sistemi gibi hayati önem taşıyan birçok sistemin fonksiyonunda değişiklikler gözlenir. Vitamin B12, insan vücudunda sentezlenemez, dışarıdan besinler ile alınması gerekmektedir. Hamilelik döneminde anneden plasenta yolu ile bebeğe aktif olarak geçer. Bebek doğduğunda yaklaşık 25-50 mcg kadar B12 vitamini deposuna sahiptir. Yenidoğan bebekte ki bu depo 6 ay-1yıl kadar ihtiyaçlarını karşılamaya yetmektedir. Büyüme için ihtiyaç duyulan günlük miktar 0,1 mcg/gün kadardır. B12 vitaminin görevleri arasında DNA sentezi, metilleme, nörotrasmitter sentezi yer almaktadır. Ayrıca homosistein/metyonin döngüsü gibi önemli tepkimelerde kofaktör olarak görev alır. Bu denli önemli görevleri olan vitamin B12'nin eksikliğine bağlı olarak çocukluk çağında, özellikle büyümenin hızlı olduğu yenidoğan gibi erken çocukluk dönemleri gibi, daha şiddetli olarak eksiklik bulguları gözlenir. Sosyoekonomik seviyesi düşük olan annelerden doğan bebeklerde vitamin B12 deposu az olacağı için B12 vitamini eksikliği gelişme ihtimali daha yüksek olacaktır. Zengin B12 vitamin kaynağı olarak hayansal protein içeren besinler; süt, balık, et örnek verilebilir. Çalışmamızda hastanemize başvuran 100 sağlıklı anne ve onların bebeklerinde B12 vitamini eksikliği prevelansı ve anne beslenmesi ile ilişkisini saptamak amacıyla yaptık. Gereç ve yöntemler: Bu çalışma Haziran 2018-Nisan 2019 yılları arasında İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi KadınHastalıkları ve Doğum Servisinde yeni doğum yapmış anneler ve onların doğumda komplikasyon gelişmeyen sağlıklı bebekleri ile yenidoğan polikliniğine doğum sonrası kontrol amaçlı getirilen, fizik muayenesi doğal olan, yaş dağılımı 1 gün ile 30 gün arasında olan toplam 100 bebek ve anneleri alınmıştır. Bulgular: Çalışmamızın sonucunda; Malatya ve çevresindeki illerde anne ve bebeklerinde B12 vitamini yetersizliğinin çok yüksek bir oranda olduğu saptandı. Annelerin %56'sında vitamin B12 eksikliği tespit edildi. Annelerde vitamin B12 düzeyinin ortalama değeri 218,87 pg/ml tespit edildi. Bebeklerin %31'inde B12 vitamini eksikliği tespit edildi. Bebeklerde vitamin B12'nin ortalama düzeyi 268,1 pg/ml idi. Annelerin vitamin B12 düzeyi ile metilmalonik asit düzeyi arasında negatif yönde çok güçlü ilişki (r=-0.831, p=0.001) saptanırken, homosistein ile karşılaştırıldığında pozitif açıdan zayıf ilişki rapor edilmiştir (r=0.232,p=0.020). Bebeklerin vitamin B12 düzeyi ile metilmalonik asit düzeyi arasında negatif yönde çok güçlü bağlantı (r=-0,933 p=0,001) saptanırken, homosistein ile karşılaştırıldığında istatiksel açıdan anlamlı bir sonuç tespit edilmedi (r=0,472 p=0,477). Annelerin vitamin B12 düzeyi ile bebeklerininki istatistiksel olarak analiz edildiğinde orta seviyede ilişki olduğu saptandı (r=0,534, p=0,001). Annenin yaşı, eğitim durumu, kronik hastalık öyküsü, sürekli kullandığı ilaç, aylık gelir, kırmızı et tüketimi, sakatat, gazlı içecek tüketimi, çocuk sayısı ile vitamin B12 düzeyi arasında anlamlı ilşki saptanmadı. Ancak annelerin balık ve süt ürünleri tüketimi ile vitamin B12 düzeyi arasında anlamlı ilişki elde edildi (sırasıyla p=0.013,p=0.043).Anne ve bebklerinde herhangi bir klinik bulgu tespit edilmedi. Tartışma: Mikrobesin yetersizliklerinin klinik olarak belirgin semptomları olmasa dahi insan sağlığı üzerine birçok olumsuz etkileri olduğu raporlanmıştır. Özellikle sosyoekonomik düzeyi düşük olan ailelerde daha fazla olmak üzere toplumun tüm kesimlerinde B12 vitamini eksikliği önemli bir sağlık sorununa sebep olmaktadır. Başlangıçta herhangi bir klinik bulgu gözlenmese de tedavi edilmediği takdirde ağır nörolojik bulgulara sebep olabilir. Amacımız klinik bulgular ortaya çıkmadan eksiklikleri tespit etmek olmalıdır. Çalışmamızda bölgemizdeki yenidoğan bebekler ve onların annelerinde B12 vitamini eksikliğinin sık görüldüğünü tespit ettik. Sonuç olarak, hamilelerdeki B12 vitamini eksikliği önlenmeli, bebeklerin doğum sonrası ihtiyaçlarını karşılayabilecek seviyede vitamin B12'ye sahip olmaları sağlanmalı ve erken çocukluk döneminde bu eksiklik sonucunda dönüşü olmayan nörolojik bulguların gelişmesi engellenmelidir. Anahtar kelimeler: B12 vitamini eksikliği, yenidoğan, anne