Termal stres altında bulunan koyunlarda kısıtlı su olanaklarının adaptasyon ve performans parametreleri üzerine etkileri

Koyunu (ÇET; 3/8 Rambouillet, 3/8 İle De France, 1/8 İvesi, 1/8 Sakız) ırklarının kısıtlı su olanaklarına maruz kalması durumunda adaptasyon ve performans verilerindeki değişimlerin araştırılması amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla, 15 İvesi koyunu ve 15 ÇET koyunu su tüketimlerinin belirlenmesi ve bireysel bölmelere adaptasyonun sağlanması amacıyla iki haftalık adaptasyon dönemi sonrasında altı hafta süreyle denemeye alınmıştır. Denemede İvesi (Kontrol, İK; %15 kısıtlı, İ15 ve %30 kısıtlı, İ30) ve ÇET (Kontrol, ÇK; %15 Kısıtlı, Ç15; %30 kısıtlı, Ç30) olmak üzere iki ana muamele grubu oluşturulmuştur. Her muamele grubu da suyun ad-libitum, ad-libitum tüketimin %15 eksiği ve ad-libitum tüketimin %30 eksiği verilmesi ile üç alt gruba ayrılarak toplamda altı muamele grubu oluşturulmuştur. Koyunlar üzerinde su kısıtlamasının etkilerini belirlemek amacıyla performans parametreleri, fizyolojik adaptasyon parametreleri, besin madde sindirimi ve kanda bazı biyokimya ve hormonların değişimi incelenmiştir. Çalışmanın sonunda, farklı düzeylerde uygulanan su kısıtlamasının yem tüketimi, canlı ağırlık, canlı ağırlık kazancı ve bazı vücut ölçülerindeki değişim üzerine önemli bir etkisinin olmadığı saptanmıştır (P>0.05). Hayvanlardan alınan kanlarda denemenin sadece ikinci haftasında üre ve sodyum düzeyleri su kısıtlamısından önemli ölçüde (P<0.05) etkilendiği, diğer kan biyokimya parametrelerinin tüm dönemlerde kontrol grupları ile benzer olduğu bulunmuştur (P>0.05). Ayrıca, kandaki kortizol ve vazopressin (ADH) hormonunun düzeyi ikinci hafta ve deneme sonunda su kısıtlamasından önemli derecede etkilendiği tespit edilmiştir (P<0.05). Besin madde sindirimi bakımından deneme ortasında alınan dışkılardaki ham selüloz düzeyi dışında, deneme başlangıcı, ortası ve sonunda diğer tüm besin madde düzeylerinin su kısıtlamasından etkilenmediği görülmüştür (P>0.05). Sabah ölçümlerinde alınan solunum sayısı denemenin birinci haftası, dördüncü haftası ve son haftası su kısıtlamasından önemli ölçüde etkilendiği belirlenmiştir (P<0.05). Ayrıca, deneme sonunda nabız hızı üzerine su kısıtlamasının etkili olduğu saptanmıştır (P<0.01). Ancak, öğle ve akşam yapılan ölçümlerde solunum sayısı ve nabız hızı üzerine su kısıtlamasının önemli bir etkisinin olmadığı saptanmıştır (P>0.05). Rektal sıcaklık ve vücut sıcaklığı deneme boyunca alınan haftalık ölçümlerde muamale grupları arasında benzer bulunmuştur (P>0.05). Sonuç olarak, sıcak ve nemli koşullarda yetiştirilen İvesi ve ÇET koyunlarının günlük ad-libitum su tüketimlerinde %30 düzeyine kadar yapılan su kısıtlamasını herhangi bir verim kaybı yaşamadan tolere ettikleri belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: İvesi, Çukurova Et Koyunu, Küresel Isınma, Su Kısıtlaması, Adaptasyon