Termal stresin Galleria mellonella ve Achroia grisella (Lepidoptera: Pyralidae) ile ektoparozitoit Bracon hebetor (Hymenoptera: Braconidae)'un biyolojisi, bağışıklık sistemi ve antioksidan enzimlerine etkileri

İklim değişikliğine bağlı sıcaklık farklılıkları ektotermik canlılar olan böcekler için etkili bir stres faktörüdür. Tez kapsamında, sabit ve değişken ısı şoku şeklinde uygulanan termal stresin balmumu güveleri, Galleria mellonella ve Achroia grisella'nın biyolojisi, bağışıklık sistemi, antioksidan ve fenoloksidaz enzimleri ile konak-parazitoit ilişkisi içerisinde ektoparazitoit, Bracon hebetor'un biyolojisini nasıl etkilediği araştırıldı. Sabit ısı şokuna dokuz farklı sıcaklıkta maruz kalan G. mellonella ve A. grisella'nın sırasıyla 40-50 °C ve 34-50 °C'lerde öldükleri belirlendi. Mortalite sonuçları G. mellonella'nın A. grisella'ya göre termal strese daha dayanıklı olduğunu gösterdi. Sabit ısı şokunda G. mellonella'nın gelişimi için optimum sıcaklık aralığı 30-38 °C iken A. grisella'da 30-34 °C oldu. Uygulama sıcaklıkları ve maruz kalma süresi arttıkça son evre larvaların ölüm oranları artarken yaşam sürelerinin de kısaldığı belirlendi. Sıcaklığın zamana bağlı etkisini incelediğimiz bağışıklık ve enzim aktivitesi deneylerinde özellikle 34 ve 40 °C'lerde her iki güvenin de toplam hemosit sayısı, mitotik indeks, güçlü enkapsülasyon, malondialdehit ve fenoloksidaz düzeyleri belirgin şekilde yükseldi. Ek olarak, G. mellonella'da süperoksit dismutaz ve A. grisella'da katalaz aktivitesinin de arttığı görüldü. Nitekim sabit ısı şokunda erginleşmeden önceki ilk ölümün G. mellonella'da 40 °C'de, A. grisella'da ise 34 °C'de olması bu sıcaklıkların gelişimsel ve fizyolojik açıdan kritik sıcaklıklar olduğunu gösterdi. Termal stresin G. mellonella-B. hebetor ilişkisindeki en belirgin etkisi 36 °C'de oldu; dişi başına düşen ortalama 24 yumurtadan %95'i erginleşti ve ergin yaşam süresi uzadı. Öte yandan hem sabit hem değişken ısı şokunda sıcaklık arttıkça konağın larval dönemi kısaldığı için konak-parazioit ilişkisinin de bozulabileceği görüldü. Bulgularımız küresel ısınmanın böcekleri karmaşık ve beklenmedik şekilde etkileyebileceğini vurgulamaktadır.