Terpenoidlerin aldol kondenzasyonu reaksiyonları

ÖZET Doğal bileşikleri sentetik yollardan elde edebilmek zamanımız Organik Kimyacıların başlıca amaçlarından birisidir. Farmasötik, kozmetik, pestisit gibi çok çeşitli endüstri kollarında kullanım alanı bulabilen doğal bileşikleri ve bunların türevlerini sentez etmek için çalışmalar süregelmektedir. Bu çalışmada terpen kökenli bazı aldehit/ketonların aldol konden- zasyonu reaksiyonları incelenmiştir. Bilindiği gibi Aldol Kondenzas- yonu Reaksiyonlarının keşfi çok eskilere dayanmaktadır. Buna karşılık reaksiyonlardan elde edilmek istenen ürün yönünden başarılı sonuç alın ması zaman zaman güçleşmektedir. Reaksiyonlardaki sorunlardan bazıları self-kondenzasyonlar, asimetrik ketonlarda birden fazla a-hidrojeni varlığındaki farklı aldol kondenzasyonu ürünleri oluşumu, oluşan ürünün polimerizasyona uğraması, Cannizaro, Claisen, Knoevenagel, Michael Katılması gibi reaksiyonlardır. Aldol kondenzasyonu reaksiyonlarında istenmeyen karışık (mixed) aldol ürünlerine engel olabilmek için en pratik yol çıkış bileşiklerin den birisinin ou-hidrojeni içermeyen bir aldehit, diğerinin de yine bir aldehit veya bir metilketon olarak seçilmesidir. Bundan sonra dikkat edilmesi gereken hususlar self-kondenzasyon verme tehlikesi olan reak- tanın diğer reaktanm fazlasına çok yavaş ilavesidir. Son olarak da oluşan ürünün reaksiyon ortamında polimerizasyona uğramasına engel ' olmak gerekir. Hem ürünün polimerizasyonuna engel olmak hemde reaksi yona uygun koşul bulabilmek için optimum pH'ın tesbiti önemlidir. Bu çalışmada os-hidrojeni içermeyen aldehit olarak sitral, salisil aldehit ve vanilin, reaksiyon ortağı bileşik olarak aseton, a- ve P- ionon, metiletilketon, metilheptenon kullanılmıştır. Gerçekleştiri len reaksiyonların yürüyüşü Gaz Kromatografisi, înce Tabaka Kromatog- rafisi ile izlenmiş ve ürünlerin saflaştırılmasında zaman zaman Prepa- ratif-TLC ve Kolon Kromatograf isinden yararlanılmıştır. Saflaştırılan ürünlerin tanımlanması İR ve 1H-NMR Spektrumları ile yapılmıştır. Çalışmada elde edilen aldol kondenzasyonu ürünlerinden bazıları orjinaldir. vı