Tescil harici alanların ve kullanım potansiyellerinin konumsal veri analizi teknikleri ile tespiti

Ülkemizde kadastro işlemleri yapılırken çeşitli sebeplerden dolayı kayıt dışı kalmış alanlar bulunmaktadır. Kayıt dışı alanların tescil edilip ekonomiye kazandırılması büyük önem arz etmektedir. Memleketine dönmek isteyip arazi bulamayan ya da buna ilave olarak yatırım yapmak isteyen vatandaşlar için Tescil Harici Alanların (THA) yerleşim alanı, tarım alanı, ham toprak gibi vasıflarla hazine adına tescil edilerek ilgililerin kullanımına sunulması (devri) ihtiyacı ortaya çıkmıştır. THA'ların tescili sağlanırken kayıt dışı bırakılmış dere, göl, nehir, sit alanları ile tescilli tarla ve arsaların arasında bulunan boşlukların hiçbir şekilde tescile konu edilmemesi gerekmektedir. Ayrıca THA'ların tescil işleminde mevzuat çeşitliliği, birden fazla kurumun işlem oluşum sürecinde dâhil olması İdari Yoldan Tescil (İYT) süreçlerini uzatmaktadır. Bu süreçlerin analizi yapılarak bir çözüm modeli geliştirmek üzere İYT işlemine dâhil olan kurumların hangi mevzuat çerçevesinde değerlendirme yaptıkları, işlemin sürecini uzatan etmenler araştırılmış olup bu aksaklıkların nasıl giderilebileceği ve tespit edilen THA'lardan hangilerinin Tescile Uygun Olabilecek Potansiyel Tescil Harici Alan (TUOPTHA) olduğu yönünde bir çalışma yapılmıştır. Bu çalışmada; Bayburt ili kadastro çalışma alanı yüzölçümünden Bayburt Kadastro Müdürlüğünden alınan tescilli parsel geometri verisinin farkı alınmak suretiyle QGIS programında THA tespit edilmiştir. Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) yazılımlarından alınan veriler ve Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi (TUCBS) sitesinden erişilebilen mevcut veri altyapıları kullanılarak konumsal analiz yöntemleri yardımıyla Bayburt İlinde tespit edilen THA'ların konumsal nicelik ve ayrıca kullanım potansiyeli nitelikleri tespit edilmiştir. İYT işleminin karşılanabilmesi için yürürlükte bulunan mevzuatlardaki eksikliklerin giderilmesi için önerilerde bulunulmuştur. Tescil talepleri yönetiminin daha etkin ve ilgili kuruluşlarla koordineli şekilde nasıl yapılabileceği hakkında çalışma yapılmıştır.