Tezkire-i Haẓret-i Hoca Muhammed Şerīf Büzürgvār (Çeviri yazı, Türkiye Türkçesine aktarma, dizin, sözlük ve dil incelemesi)

Son tebliğden sonra Türklerin İslamiyetle şümûllü bir şekilde tanışması, merkezine insan sevgisi ve kötülüklerden uzak durmayı alan Tasavvuf ve Sufîlik sayesinde gerçekleşmiştir. O andan sonra bu anlayış, Türklerin günlük hayatlarını da biçimlendirici bir rol oynamıştır. Günümüzde de kendini koruyan tasavvuf ve sûfîlik anlayışının ortaya çıktığı ve geniş bir şekilde yayıldığı Uygur bölgesinde, tasavvufu ön planda tutan birçok eser kaleme alınmıştır. Maalesef bu kıymetli eserlerin büyük bir kısmı, II.Dünya savaşı ve Çin Devriminde kaybolmuş veya çok az bir kısmı günümüze ulaşabilmiş durumundadır. Elimize ulaşanlardan biri de "Tezkire-i Ḥaẓret-i Hoca Muhammed Şerīf Büzürgvār Bu Turur" adlı tezkiredir. Tezkirenin kelime dağarcığında çoğunlukla Türkçe kelimeler bulunmakla birlikte belli bir sayıda Arapça ve Farsça kelimeye de rastlanmaktadır. Bu el yazmasında, Hoca Muhammed Şerįf Büzürgvār'ın yedi yaşında babasının vefatı ve bir kaç sene içinde annesini de kaybederek yetim ve öksüz kalmasından sonra yaşadığı sıkıntılı hayatı, Semerkand seyahati, rüyasında Sultan Satuk Buğra Han'ı görmesi ve onun yol göstermesi ile tasavvuf yoluna girişi, Müslümanlara yardım edişi, hac seyahati, Hindistan seyahati, Abdürreşid Han ile tanışması ve ona üstadlık yapması, insanlara doğru yolu gösterme çabaları ve bu esnada yaşadığı ilginç hayat hikâyesi anlatılmaktadır. Bu çalışmada; Molla Abdülkadir Yarkendî tarafından 1915 yılında çoğaltılan ve misyoner cerrah Gustaf Raquette'nin eski eşi Hanna Raquette tarafından İsveç Lund Üniversitesi Kütüphanesine hediye edilen "Tezkire-i Ḥaẓret-i Hoca Muhammed Şerīf Büzürgvār Bu Turur" adlı eserin yazım özellikleri, dil incelemesi, çeviri yazı, Türkiye Türkçesine aktarma, dizin, sözlük ve birtakım değerlendirmeler yer almaktadır. Çalışmanın son kısmında yer alan Ekler bölümüne eserin elyazması eklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Çağatay Türkçesi, Türkiye Türkçesi, Tezkire, Ḥaẓret-i Hoca Muhammed Şerīf Büzürgvār, Doğu Türkistan