The effects of oversized/overloaded vehicles which is operating project lojistics field on highway flexible pavements and self-propelled modular transporter (SPMT) example

Karayolu esnek üstyapı tasarımı; mevcut trafik yükleri ve çevre koşullarında kullanılacak malzemenin özelliklerine göre esnek üstyapının kalınlığının tasarım ömrü boyunca oluşacak gerilmelere karşı koyacak şekilde tespit edilmesi esasına dayanmaktadır. Bu çalışmada, proje taşımacılığı ve lojistiği hakkında süreçlerin tanımı yapılarak proje lojistiği alanında faaliyet gösteren aşırı büyük ve aşırı yüklü taşıtların karayolu üstyapısına yaptığı etkiler incelenmiştir. Son yıllarda giderek önemi artan Özel Proje Taşımacılığı ile ilgili incelemelerde bulunularak, bu sektörde kullanılan özel araçlardan biri olan SPMT (Self-Propelled Modular Transporter/Kendinden Tahrikli Modüler Taşıyıcı) ile ilgili bilgiler verilmiştir. Alışılagelmiş ebat ve ağırlıktaki yüklerin çok üzerinde yükleri taşımak için kullanılan bu araçların son yıllarda kullanımı giderek artmaktadır. Bu araçlar farklı şekillerde kombine edilerek her türlü ebat ve ağırlıktaki yükü taşıyabilmektedir. Örneğin bir liman vinci, devasa boyutlardaki bir gemi ya da uçak, hatta tonlarca ağırlıktaki bir bina karayolunda bir noktadan bir başka noktaya nakledilebilmektedir. Nakliye esnasında karayolu üstyapısının zarar görmemesi için karayolu üstyapı tasarımının oluşacak gerilmelere karşı koyabilecek şekilde tasarlanması gerekmektedir. Önemli bir yapının bütünsel olarak bir noktadan başka bir noktaya nakledilmesi ile ilgili örnek bir çalışma yapılmış, önemli yapının ebat ve ağırlığını taşıyabilecek kapasitedeki SPMT seçilerek, aks başına düşen ağırlık hesaplanmıştır. Daha sonra SPMT'nin Dingil Eşdeğerlik Faktörü (DEF); ülkemizde ve dünyada halen en çok kullanılan üstyapı tasarım metodu olan AASHTO 1993 tasarım yönteminin hasar formülleri kullanılarak hesaplanmıştır. Mekanik-Ampirik Tasarım Yöntemi kaplama tasarımında ampirik yöntemlere göre son yıllarda giderek daha güçlü bir metot olmaya başladığından, SPMT'nin geçtiği karayolunda aracın aks yükünün, teker arası mesafesinin ve lastik basıncının değişmesi gibi araçla ilgili faktörler ve sıcak asfaltın tabaka kalınlığı, elastisite modülü ve poisson oranının, granüler temel tabaka kalınlığının ve taban zemini esneklik modülünün değişmesi gibi yolla ilgili faktörlerde değişiklik olmasının yorulma hasarı, lastik izi hasarı ve kalıcı oturma üzerinde ne gibi etkileri olduğuna dair mekanik analizler yapılmış, diğer tüm koşullar sabit tutularak aks yükü, teker arası mesafe, lastik basıncı, sıcak asfalt tabakası özellikleri, granüler temel kalınlığı ve taban zemini dayanımının tekil olarak değişmesinin üstyapı hasarına olan etkisi incelenmiştir.