Thomas Reid'in algı teorisi

Thomas Reid (1710-1796)'i öne çıkaran yönü, kendiliğinden apaçık bilgi ve inançların varlığını savunan Sağduyu Felsefesinin kurucusu olmasıdır. Algı da bu özellikteki bilgi ve inancı üretme aracı olarak Reid'in felsefesinde önemli bir yerde durmaktadır. İdeal Felsefenin ve çağdaşı olan Hume'un ortaya koyduğu algı teorisi, dış dünyanın varlığını ortadan kaldırdığı için, Reid algı teorisi sayesinde iletişim kurulan dış dünyanın varlığının gerçek olduğunu ispatlamaktadır. Platon'un "gerekçelendirilmiş doğru inanç" tanımı ile başlattığı bilgi ile ilgili tartışmalar günümüz epistemolojisinde güncelliğini devam ettirmektedir. Tezimiz, temel bir ekol olan Reformcu Epistemolojinin dayandığı, gerçekten basit inançların olması gerektiği savına tarihsel bir altyapı sunma adına önemlidir. Şüpheciliğin dayanağı olan bilgiye gerekçe arama koşulunun karşılanmasının imkânsızlığı karşısında temel bilgi kaynaklarından olan algının ortaya konulması, şüphecilikle mücadelede Din Felsefesi açısından teist bakış açısını güçlü kılmaktadır. Reid'in ortaya koyduğu "An Inquiry Into the Human Mind" eseri, tümü ile algı teorisini ortaya koyduğu eseri olarak tezimizi ortaya koymakta bize yol haritası olmuştur. "Essays on the Intellectual Powers of Man, 1785" eserinin yanında Reid ile ilgili çalışmalar ortaya koyan pek çok filozofun eserleri araştırılmıştır. Reid, Aristotelesçi sistemin zihni ve operasyonlarını somutlaştırma; Kartezyen sistemin ise cismi ve niteliklerini ruhsallaştırma yaklaşımlarını hatalı bulmakta, bu iki yanlış anlayışın karşısında sağduyu temeline dayalı algı teorisi ile durmaktadır. Buna göre, gördüğümüz, hissettiğimiz ve bilinçli olduğumuz şeylerin varlığını kabul etmeyi ve cismin nitelikleri hakkındaki görüşlerimizi duyularımızın tanıklığından, duyumlarımız hakkındaki düşüncelerimizi ise bilincin tanıklığından almayı teklif etmektedir. Reid, duyuların her bir işleminin basit algılamanın yanı sıra bir yargı veya inanç içerdiğini, bu inancın ise ideaların etkisi ile değil duyumun doğasına dâhil edilmiş bir sonuç olduğunu savunmaktadır.