The free trade implications of differential fertility and longevity between countries: A 3x2x2 overlapping-generations general equilibrium analysis

ÖZETTİCARET YAPAN ÜLKELERİN DOĞURGANLIK ORANLARI VE YAŞAMUZUNLUKLARI ARASINDAKİ FARKLILIKLARIN SONUÇLARI:BİR 3x2x2 ÇAKIŞAN-NESİLLER GENEL DENGE ANALİZİArbatlı, Cemal Erenİktisat, MasterTez Yöneticisi: Doç. Dr. Serdar SayanTemmuz 2006Bu çalışma, üç-nesil, iki-sektör ve iki-faktörlü, içinde çocuklarının tüketiminiartırma yönünde fedakarlık yapmaya hazır bireyler ve yaşam süresi hakkında belirsizlikbarındıran bir çakışan nesiller modelinin iki farklı versiyonu çerçevesinde, ticaret yapanülkelerin doğurganlık oranları ve yaşam uzunlukları arasındaki farkların bu ülkelerinrefah seviyelerini nasıl etkilediğini incelemektedir. İlk modelde (basit model) bireylerinyaşam süreleri hakkında aşırı iyimser oldukları ve kesinlikle yaşlılık dönemlerinigörecekmiş gibi davrandıkları ve dolayısıyla tasarruf oranlarının sabit kaldığıvarsayılmaktadır. İkinci modelde (doğru önsezi modeli) ise bireylerin yaşlılığageçemeden ölme olasılıklarını kesin olarak bildikleri ve tasarruf oranlarını bu olasılığagöre belirledikleri varsayılmaktadır. Bu çalışmada, her iki model hem kapalı ekonomi,hem de Heckscher-Ohlin tarzı serbest ticaret rejimi altında çözülmektedir. Yaşam süresihakkında belirsizlik yokken elde edilen ve değişen nüfus dinamiklerinin ekonomiyi hangiyönde etkilediğine dair analitik sonuçlar, yaşam süresinde belirsizlik varken elde edilennümerik sonuçlarla desteklenmiştir. Bu sonuçlar, artmakta olan yaşam süresinin vedüşmekte olan doğurganlık oranlarının demografik dönüşümün farklı evrelerindekiülkelerin ekonomik refahı açısından ne gibi sonuçlar doğurabileceğine dair önemliipuçları sağlamaktadır. Çalışmada sadece yaşam süresi farklarının bile iki ülke arasındaticaret olabilmesi için yeterli olduğunu gösterilmektedir. Kapalı ekonomi rejimi altında,eğer ölüm oranları bireylerin tarafından net olarak biliniyorsa, daha uzun yaşam süresinesahip olmanın marjinal getirisi beklenen yaşam süresi arttıkça ve/veya doğurganlıkoranları düştükçe kaybolmaktadır. Bu sonuçlarla uyumlu olarak, demografik dönüşümilerdikçe serbest ticaret, daha yüksek ölüm oranına sahip ülkeyi kapalı ekonomidurumuna kıyasla olumsuz, daha düşük ölüm oranına sahip ülkeyi ise olumlu etkilemeeğilimindedir.Anahtar Sözcükler: Uluslararası ticaretin dinamik dengesi, Ortalama yaşam beklentisi,Doğurganlık, Yaşam süresinde belirsizlik, Çakışan-nesiller genel denge modeli,Heckscher-Ohlin.