Ticari bankalarda iç kontrol sisteminin operasyonel risk yönetimi açısından değerlendirilmesi

Küreselleşme, finansal ürünlerin gelişimi ve teknolojik gelişmeler sonucunda mali piyasalarda yaşanan hızlı değişim süreci bankaların maruz kaldığı finansal risklerin artmasına yol açmıştır. Çok çeşitli risklerle karşı karşıya olan bankalar bu gelişmeler sonucunda iç kontrol ve risk yönetimi sistemine çok daha fazla önem vermeye başlamışlardır.Finansal sektörler arasında yaşanan bütünleşme sonucunda bir ülkenin finans piyasasında yaşanan istikrarsızlık diğer ülke piyasalarında da istikrarsızlık ve krizlere yol açmış, bu durum iç kontrol sisteminin tesis edilmesi gereğini ortaya çıkarmıştır. Bankalarda etkin bir iç kontrol sisteminin kurulmasının en önemli nedenlerinden biri de karşılaşılabilecek risklere karşı önlem almaktır. Araştırmada, bu riskler arasında en eski ve potansiyel zarar boyutu en yüksek olmakla birlikte kredi riski ve piyasa riski başta olmak üzere birçok finansal riske kaynaklık eden ancak bir disiplin olarak dikkate alınması 2001 yılında mümkün olan operasyonel risk incelenmeye çalışılmıştır.Araştırmanın birinci bölümü, genel hatlarıyla iç kontrol ve operasyonel risk yönetiminin anlatıldığı giriş bölümüdür. İkinci bölüm ise kavramsal çerçeveden oluşmaktadır. Bu bölümde, ilk aşamada iç kontrol sistemi üzerinde durulmuştur. İç kontrol disiplininin ortaya çıkışından, iç denetimden farklı olan yönlerinden, dünyada ve Türkiye'de iç kontrol üzerine yapılmış olan düzenlemelerden bahsedilmiştir. Ayrıca ticari bankalarda meydana gelen operasyonel riskler, bu risklerin ölçülmesi, sayısallaştırılması ve operasyonel risklere sermaye tahsis edilmesi kısaca operasyonel risk yönetimi üzerinde durulmuştur. Araştırmanın uygulama bölümü olan üçüncü bölümde ise, etkin bir iç kontrol sisteminin operasyonel risk yönetimi açısından incelenmesi konusunda Halkbank uygulamasına yer verilmiştir. Bu bölümünde Halkbank kısaca tanıtılmış, bankanın iç kontrol sistemi ve operasyonel risk yönetim sistemi mercek altına alınmış, organizasyon şemasında yer alan bazı önemli birimlerinin operasyonel risk noktaları belirlenerek iç kontrol uygulamalarının söz konusu kontrol noktaları üzerindeki etkilerine ışık tutulmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümde, iç kontrol sistemi ve operasyonel risk yönetim sistemine ilişkin bulgulara yer verilmiştir. Araştırmanın en son bölümünde ise ulaşılan sonuçlar ve getirilen öneriler yer almaktadır.Tüm bunlar göz önünde bulundurulduğunda araştırmanın temel amacını, ticari bankalarda tesis edilen etkin bir iç kontrol sisteminin, operasyon el risk yönetimi açısından önemini değerlendirmek oluşturmaktadır. Diğer amaçları ise, ticari bankaların iç kontrol sistemi ve operasyonel risk yönetim sürecini detaylı bir şekilde açıklamaktır.Araştırmanın önemini, çok büyük tutarda kayıpların nedeni olarak görülen operasyonel risk faktörlerini tespit etmede iç kontrol sisteminin fonksiyonunu vurgulama konusunda hayati bir değere sahip olması kapsamaktadır.